تبليغاتX
محمد فایق مجیدی دهگلان

محمد فایق مجیدی دهگلان

علمی -ادبی آموزشی

عليرضا قزوه

 

 

طوطی قصّه ی مولانا ...

 

سلسله ی ماست همین سلسله ی موها

گوش کن گوش به لب خوانی ابروها

 

هوهو و هی هی و هاها مزن ای عاشق

های و هوی است همه هاها- هوهوها

 

خواب دیدم همه می چرخیم، می چرخند

  کعبه می چرخد و می چرخند گیسوها

 

***

من دلتنگ، من خسته کجایم باز؟

پشت دانایی گل در شب شب بوها!

 

بال بگشایید با من همه سی مرغان

هدهد این جاست بگو با بط ها ، قوها

 

همه مرغان به سوی کعبه شدند و من

سردر آورده ام از معبد هندوها!

 

طوطی قصّه ی مولانایم شاید

مُردم و زنده شدم، آه پرستوها

 

آخر قصه همین است که می بینید!

هند من گم شده درآن سوی بی سوها

+ نوشته شده در  شنبه بیست و چهارم آذر 1386ساعت 0:6  توسط محمد فایق مجیدی دهگلان  | 

غزلی از بهمن صالحی شاعر پیشکسوت گیلانی

غزلی از بهمن صالحی شاعر پیشکسوت گیلانی

 

بود و گذشت

 

زندگي، قصّة پُر شور و شري بود و گذشت

خوابِ آشفتة وحشت اثري بود و گذشت

 

آن‌چه دوران حياتش به جهان مي‌نامند

سيرِ بيهودة شام و سحري بود و گذشت

 

بر بساطي كه به حيراني ما گسترده‌ست

حاصل ديده، به حسرت، نظري بود و گذشت

 

كار اين بلبل شوريده چه پُرسي كه از او

در قفس، ريختن بالا و پري بود و گذشت

 

جاي پايي مگر از دوست بيابم، ارنه

عشق در كوچة دل رهگذري بود و گذشت

 

روزي از برق نگاهي به‌دلم راه گشود

ناتوان‌تر ز فروغِ شرري بود و گذشت

 

شرح اين يك دو نفس را چه نويسم كه به حق

عُمر ما هم سفر بي‌ثمري بود و گذشت...

*

ياد «صالح» گرت آمد به سر، اي دوست، بگو:

شاعرِ عاشقِ خونين جگري بود و گذشت

+ نوشته شده در  شنبه بیست و چهارم آذر 1386ساعت 0:5  توسط محمد فایق مجیدی دهگلان  | 

( نامه اي از يك دوست)

 

 

به شاعر،برادر،علیرضا قزوه  در پاسخ غزل آن مهربان بامطلع

((از شب کوچه و از صبح خیابان چه خبر؟                      

 بی خبر نیستم از ایمان،ازنان چه خبر؟))                                                                        

                                

               با درود و دعا.مرتضی امیری اسفندقه

 

رفتی انجا و نوشتی که از اینجا چه خبر؟ 

 خبری نیست برادر تو بفرما چه خبر؟

هند  ایا  خبر  از قرن   تهاجم    دارد                              

 قرن ناباوری و غربت و غوغا؟چه خبر؟

خبرش هست چه واقع شده در قرن هجوم؟                      

   یا نه محو است در ایینه رویا؟چه خبر؟

اقتدا کرده به شیدایی و شور((نهرو))؟                                

یا فرو رفته در ارامش ((بودا))؟چه خبر؟

دیده ای مقبره((شاه جهان))را ایا؟                                  

 رفته ای((تا ج محل))را به تماشا؟ چه خبر؟

چه خبر از نفس سرخوش((باگوان راج نیش))؟                 

 از نگاه و نظر و نقد((اچاریا))چه خبر؟

از کف((سای بابا))خاک شفا می بارد؟                            

 می نشینند سر راهش آیا؟چه خبر؟

خواندم اما نشد و بین شش و بش ماندم     

 چند خط است در ان زاویه((چاکرا))؟چه خبر؟

هند گفتند که هفتاد و دو ملت دارد                                   

 راست گفتند؟بگو شاعر شیدا!چه خبر؟

دهلی انگار خراسان سخن در هند است       

از غزل های درخشان و شکوفا چه خبر؟

قوم ایران خبر از رای((برهمن)) دارد        

هند دارد خبر از رای ((اهورا))؟چه خبر؟

ما خبر داریم از((گاندی))و((بودا))آیا

هند دارد خبر از((مزدک))و((مزدا))؟چه خبر؟

چه خبر در هند از نغمه((زند))و((پازند))؟   

راستی در هند از ((ارداویرا))چه خبر؟

چه خبر از((اوما شانکار))؟چه خبر از ((تاگور))؟

                                  

از طلسمات عجایب هله!هو!ها!چه خبر؟

ما((اوپانیشاد)) و((مها بها))را خواندیم      

خوانده در هند کسی هیچ((اوستا))؟چه خبر؟

چه خبر در هند از معبد و دیر و مسجد؟                           

رفته ای هیچ در آنجا به کلیسا؟چه خبر؟

هندیان را بگو از اوج ((ماهاراجه ها))؟      

هندیان را بگو از نکبت ((رکشا)) چه خبر؟

صدف معرفت هند چه دارد آیا؟                                       

هیچ دارد آیا لو لو لا لا؟چه خبر؟

از خدا و خر و خرما خبری هست آیا؟                            

  از خدا هست،بگو از خر و خرما  چه خبر؟

هند با حیرت و تردید تلاقی دارد؟                                   

 یا گذر کرده از شاید و اما؟چه خبر؟

((مشی))و((مشیانه))نه در هند فرود آمده اند؟                    

 راستی در هند از آدم و حوا چه خبر؟

 

 

 

از تولی چه خبر داری در هند آیا؟                                    

خبری هست در آنجا ز تبری؟چه خبر؟

گاندی گفت: حسین بن علی رهبر ماست                             

هله! در هند بگو از غم مولا چه خبر؟

کرده هند آیا آن گمشده دیرین را                                      

 در چنین عصر فلاکت زده پیدا؟ چه خبر؟

 

 

 

چند شب پیش به کوی تو گذارم افتاد                                

 خواهی آیا که بدانی به مصلا چه خبر؟

در مصلا شب شعر خبری ،بر پا بود                                    

 خبری بود در آنجا و شگفتا چه خبر؟

من و رحمانی با رهبری قلعه قوند                                   

رفته بودیم ببینیم در آنجا چه خبر؟

شعر خواندیم و نشد مثل همیشه خبری                             

 و نگفتند به ما چیزی، حتی چه خبر؟

ساعتی هدیه به ما داد دبیر شب شعر                                

تا بدانیم دقیقا که به دنیا چه خبر!

تا نیفتیم عقب از تپش ثانیه ها                                        

 تا بدانیم چه امروز و چه فردا،چه خبر؟

آمدم خانه زنم گفت: چه شد؟گفتم: هیچ...                           

گفت با طعنه که ها! شاعر والا!چه خبر؟

گفتم: آخر خانم ... گفت مگو تکراری ست                          

از خودت هیچ نمیپرسی ، آقا!چه خبر؟

هیچ می پرسی از سوشی و بنیامینت                                

هیچ می دانی از درس علیسا چه خبر ؟

رفت تابستان و آه که کولر نرسید                                    

هیچ می پرسی از موسم سرما چه خبر؟

گر اثاث تو بریزند به کوچه  از نو...                               

هیچ می پرسی از روز مبادا چه خبر؟

 

 

 

پرسشی دارم اگر گریه اجازت بدهد                                  

مهربان در هند از حضرت زهرا(س) چه خبر؟

روضه ای نذر کن ای دوست به نام بی بی                        

 و مگو هیچ در آن روضه دریغا! چه خبر؟

و مگو هیچ در آن روضه چها رفت و چه شد                    

 و در آن روضه مگو از که و کها چه خبر؟

و در آن روضه فقط گریه کن و ساکت باش                      

 و در آن روضه مگو هیچ خدا را! چه خبر؟

و مگو هیچ چرا قبر بی بی مخفی ست                             

و مگو هیچ،نه گویا نه به ایما،چه خبر؟

هر که پرسید چرا گریه؟ بگو با گریه:                            

 از خداوند بپرسید،خدایا!چه خبر؟

 

 

 

کاغذم پر شد و خالی نشدم از فریاد                                

چه بگوید به تو این شاعر تنها چه خبر!

شعر شفاف تو را دست معینی دیدم                                

برگ زد حضرت استاد به من با چه خبر!!

 

 

بی تو من در وطن  خویش غریبم قزوه!                        

 چه خبر؟ ها! چه خبر؟ها!چه خبرها چه خبر؟!

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه هفدهم آبان 1386ساعت 7:19  توسط علی رضا قزوه  |  62 نظر

داغ ، داغ است ولي داغ برادر... قيصر!

 

گرچه من می شکنم در خود يكسر، قیصر!

مرگ حق است، تبسّم کن و بگذر، قیصر!

مرگ، پايان كبوتر نيست، وقتي بي بال

تا خدا پل زده اي مثل كبوتر، قيصر!

نام تو شهره تر از قاف شده ست اي سيمرغ

باز هم پر بگشا در خود بي پر، قيصر!

مرگ مرگ است ولي مرگ تو مرگي دگر است

داغ ، داغ است ولي داغ برادر... قيصر!

راستي مرگ چه جوري ست؟ مرا مي بيني؟

 چه خبرداري از عالم ديگر، قيصر!؟

نقدهايت همه غوغا بود غوغا، "سيد"!

شعرهايت همه محشر بود ، محشر، قيصر!

جامة خاك به تن كردي و يادم آمد

از شب خون، شب آتش، شب سنگر،قيصر!

شعرهاي تو همه معني قرآن بودند

"آيه" اي داري چون سورة كوثر، قيصر!

تيغ مي چرخد و من سينه زنان مي گريم

در دلم هلهلة حيدر حيدر، ‌قيصر!

پيش تر از من دلتنگ گذشتي ، بگذر

ما همه مي گذريم آخر از اين در، قيصر!

       این غزل همزمان با مراسم دفن قیصر در گتوند و با یادش در دهلی نو سروده شد.

برگرفته از وبلاگ عليرضا قزوه

+ نوشته شده در  شنبه بیست و چهارم آذر 1386ساعت 0:3  توسط محمد فایق مجیدی دهگلان  | 

عليرضا قزوه

 

 

 

از خراسان چه خبر...

 

                                تقديم به الف ژرفا، محمد رضا تركي ، هادي منوري، عباس باقري،‌عبدالرحيم سعيدي  راد ، علي محمد مودب ، علي هوشمند ، سعيد بيابانكي و ...

 

از شب كوچه و از صبح خيابان چه خبر؟

بي خبر نيستم از ايمان، از نان چه خبر؟

 

دل تان پنجره ي بازترين، رو به خداست

قاصدك ! راستي از "رحمت" و  "باران" چه خبر؟

 

آفتابي ست هواي دل "قيصر" آيا؟

بچه ها خوب اند؟ از خانه ي "سلمان" چه خبر؟

 

يادم از شعر "سهيل" آمد و شور "ساعد"

گفتم از اين چه خبر داري و از آن چه خبر؟

 

"بهمني" باز غزل مي خواند ؟ مي خندد؟

از كتاب دل صد پاره ي "عمران" چه خبر؟

 

"منزوي" هاي جوان باز غزل مي گويند ؟

"آسمان" ، "فاضل"، از تك تك ياران چه خبر؟

 

راستي كاست "كاكايي" بيرون آمد؟

از ترانه چه خبر داري از "ايمان" چه خبر؟

 

در خبر خواندم "شوريده"ي "شيدا" هم رفت 

دوستان!  راستي از حال " پريشان" چه خبر؟

 

تا پري گفت كسي،  ياد "فريد" افتادم

گفتم  از"خسرو"خوبان صفاهان چه خبر؟

 

"مرتضي"! باز كه اين شب ها بي خوابي تو!

از شفيعي چه خبر؟ هان ز خراسان چه خبر؟

 

چون غم كوه، غم كوه، بزرگ است غمت

از ترك هاي كف دست بيابان چه خبر؟

 

صندوق خاطره ات پر شده از صبح و سلام

كس نمي پرسد از گريه‌ي پنهان چه خبر!

 

ديدن هند به يك بار مي ارزد، اي ماه!

از خراسان چه خبر داري؟ از ايران چه خبر؟ 

 

                     سه شنبه 24 مهر1386- دهلي

+ نوشته شده در  شنبه بیست و چهارم آذر 1386ساعت 0:2  توسط محمد فایق مجیدی دهگلان  | 

عاقل و عاشق در نگاه مولوی

 

هست عاقل هر زمان اندر پی پیدا شدن

 هست عاشق هر زمان در بی خود و شیدا شدن

عاقلان از غرقه گشتن در گریز و در حذر

- عاشقان را کار و پیشه غرقه دریاشدن

عاقلان را راحت از راحت رسانیدن بود

 عاشقان را ننگ باشد بند راحت ها شدن

آن که باشد در نصیحت دادن عشاق بند

نیست او را حاصلی جز سخره سودا شدن

عشق بوی مشک دارد زان سبب رسوا شود

 مشک را کی چاره ای باشد جز از رسوا شدن ؟!

عشق باشد چون درخت و عاشقان سایه درخت

- سایه گرچه دور باشد ، بایدش آنجا شدن

در مقام عقل باید پیر گشتن طفل را

- در مقام عشق بینی پیر را برنا شدن

شمس تبریزی به عشقت هرکه او پستی گزید

- همچو عشق تو بود در رفعت و بالا شدن !

 

+ نوشته شده در  جمعه بیست و سوم آذر 1386ساعت 11:51  توسط محمد فایق مجیدی دهگلان  | 

درس تاریخ


(نیمای غزل ) سیمین بهبهانی
درس تاریخ

دخترم تاریخ را تکرار کرد
قصهء ساسانیان را باز گفت
تا به خاطر بسپرد آن قصه را
چون به پا یان آمد ، اغاز گفت


بر زبانش همچو طوطی می گذشت
آنچه با او گفته بود استاد او :
داستان
اردشیر با بکان
قصهء نوشیروان
و داد او


قصٌه یی از آن شکو ه و فرٌ و کام
کز فروغش چشم گردون خیره شد
زان جلال ایزدی کز جلوه اش
مهر و مه در چشم دشمن تیره شد


تا بدانجا کز گذشت روزگار
داستان خسروان از یاد رفت
تا بدانجا کز نهیب تند باد
خوشه های زر نشان بر باد رفت



اشک گرمی در دوچشمش حلقه بست
بر کلامش لرزهء اندوه ریخت
تا نبینم در کلامش یأس را ،
دیده اش از دیده من میگریخت



گفت :ـــ دیدی با زبان پاک ما
کینه توزیهای آن تازی چه کرد ؟
گفتمش : ــــفردوسیپاکیزه رای
دیدی اما در سخن سازی چه کرد ؟



گفت : ـــ دیدی پتک شوم روزگار
بارگاه تاجداران را شکست ؟
گفتم :ــــ اما اشک خاقانی چو لعل
تاج شد بر تارک
((ایوان )) نشست



گفت :ــ دیدی دست خصم تیره رای
جلوه را از نامهء تنسر گرفت ؟
گفتم : ـــــاما دفتر ما زیب و رنگ روزگار
از هزاران تنسر دیگر گرفت




گفت : از پرویز ،جز ء افسانه ای
نیست باقی زان طلایی بوستان
گفتمش : ــــ با سعدی شیرین سخن
رو به روی بو ستان با دوستان




گفت :از چنگ نکیسا نغمه یی
از چه رو دیگر نمی آید به گوش ؟
گفتمش با شعر حافظ نغمه ها
سر دهد در گوش پندارت سروش




گفت :ـــــ دیدی زیر تیغ دشمنان
رونق فرش بهارستان نماند ؟
گفتمش :ــــ اما زجامی یاد کن
کز سخن گل در بهارستان فشاند




گفت :ـــــ در بنیان استغنای ما
آتشی فرهنگ سوز انگیختند
گفتم :اما سالها بگذشت
دست در دامان ما آویختند




لفظ تازی گوهری گر عرضه کرد
زادگاه گوهرش دریای ماست
در جهان ،ماهی اگر تابنده شد
آفتابش بوعلی سینای ماست



زیستن در خون ما آمیزه بود
نیستی را روح ما هر گز ندید
ققنسی گر سوخت ، از خا کسترش
ققنسی پر شور تر آمد پدید



جسم ما کوه است ، کوهی استوار
کوه را اندیشه از کولاک نیست
روح ما در یاست در یایی عظیم
هیچ دریا را زتوفان باک نیست



آن همه سیلاب های خانه کن
سوی دریا آمد و آرام شد
هر که در سر پخت سودایی زنام
پیش ما نام آوران گم نام شد

 

+ نوشته شده در  جمعه بیست و سوم آذر 1386ساعت 11:49  توسط محمد فایق مجیدی دهگلان  | 

دکترحامد قادرمرزی*

 

 


 

ghadermarzi61@gmail.com

 

همه در انبوهیم

لیک در زورقمان تنهایی است

حلقه ای نیست به آن آویزیم

امروزه ما در جهانی زندگی می کنیم که انسانها در کلینیکها به دنیا می آیند و در بیمارستانها می میرند. جهانی که در آن موقعیت های تفننی و غیر انسانی دائما افزایش می یابند. جهانی که در آن نقاط گذار و اشتغال های موقت در شبکه متراکمی از وسایل ارتباطی متنوع و متعدد و در فضاهای متفاوت و متضاد توسعه می یابند. و در عین حال چنین فضاهایی، فضاهایی آکنده از انسانها هستند. انسانهایی که دائم در حال جابجایی از مکانی به مکانی دیگرند و شاید آنقدر جا به جا می شوند و مکانهای متعدد را تجربه می کنند که احساس " لامکانی" می کنند. جهانی که به این ترتیب به فردیت منزوی، به گذار به حالت موقت و به روزمرگی سپرده شده است موضوعات جدیدی را در برابر ما قرار می دهد که قابل تامل و تفکر هستند. از جمله این موضوعات این است که مکان من در این فضاها کجاست؟ و به کدام مکان تعلق دارم؟


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه چهاردهم آذر 1386ساعت 1:1  توسط محمد فایق مجیدی دهگلان  | 

58نكته پيرامون مطالعه

چگونه مطالعه كنيم

 

دانش آموزان موفق بيشتر به اين ‌علت مردود مي‌شوند كه نمي‌دانند چگونه مطالعه كنند.

 

اگر آنان راه درست مطالعه كردن را بدانند از راه تحصيل باز نمي‌مانند.

 

از اين رو دانستن نكاتي درباره شيوه‌هاي صحيح مطالعه بسيار مهم است لذا پيشنهادهايي را

 

 براي يك مطالعه خوب و مؤثر بيان مي‌كنيم:


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه چهاردهم آذر 1386ساعت 1:0  توسط محمد فایق مجیدی دهگلان  | 

فايق بي کس و علم ودانايي

 

  فايق بي کس شاعر بزرگ کرد در شعري به زبان ظنز به عالم بودن خود خرده مي گيرد وفرمايد :من که دانستم دانا سرنانجامش تبعيد ،زندان،يا شکنجه است ديروز هر کتابي که داشتم از سر عصبانيت پاره  کردم واما اصل شعر که در نوع خود زيباست وقابل تفکر :

تووشي لافاوي عيلم بووم وبه لام زور ده ر په ريم

سواري پا پوري جه هل بووم به ناويا تي په ريم

سه د شوکر ئوخه ي نه جاتم بووله باسي عيلم وفه ن

نامگرنجاريكي تر ئه مجارله كه يفا هه لپه ريم

گه چي تا ئيستا وتومه تي بگه ن زور پي بگه ن

به وقسانم ئيوه قه ت بروا مه كه ن سه گ بووم وه ريم

خوينده واري شيتيه هه ر جه هله ئينسان سهر ئه خا

گه ر له مه ودواناوي عيلمم برد بزانن سه ر سه ريم

هينده ته عقيبي حه قم كرد تا كو وناني خوم بري

سووك ورسيوا بووم له ناواگيروده ي ئاخر شه ريم

جاكه زانيم حالي زانا نه فيه حه پسه يا شه قه

 هه ر كتيبيكم هه بو دويني له داخانا دريم

پياوي زانا عه قلي دانا زاني بوي ناچيته سه ر

به رگي نادانيم له به ر كرد وله حه پسي ده رپه ريم

شه رته كه ربم باره گويزم لي بنين خره ي نه يه

با ده مي كيش زور وكه م وه كبي غه مي بو خوه م بژيم

ماموستا قانع  در سال1963 ميلادي به خاطر مناسبتي مخصوص اين شعر را تضمين نموده است ومخمسي زيبا براين شعر سروده است كه بيت اول آن اين گونه مي باشد  :

سه د شوكر ئه مرو ته واوي من له زانين بي به ريم

دهك موبارك بي ژيانم چونكه ماموستاي كه ريم

           

 

 

+ نوشته شده در  دوشنبه دوازدهم آذر 1386ساعت 23:9  توسط محمد فایق مجیدی دهگلان  | 

من وشهرت

من هم مانند سايرانسانها شهرت را دوست داشتم واگر مطلبي مي نوشتم ويا وبلاگي بازمي  کردم هدفم اين بود شناخته شوم ودرنهايت مشهورگردم اما امروز به شعرزيباي « برتولت برشت» رسيدم که دردفتري درسال 80 يا 81 يادداشت کرده بودم که نظرم راکاملاً عوض­کردشما هم بخوانيد شايد بامن هم عقيده گرديدوهرگز به دنبال شهرت نباشيد:

زماني مي پنداشتم که درروزگاران دور،وقتي خانه هايي درآنها زيسته بودم ويران شدندوکشتي هايي که با آن سفرکرده بودم،درهم شکستند.

نام من برده خواهدشد

همراه نام ديگران

مي پنداشتم که چون تنها آنچه را

به کار آدميان مي خورد ستوده ام

آنچه روزگارمن خطا شمرده مي شد

چون دربرابر ستم ايستادم

وخدمت گذارانسانها بوده ام

چون بافروتني به پرسش هاي آنان پاسخ گفته ام شعرسروده ام وازاين رهگذر زبان راباورکرده ام

چون به مردم راه زندگي را نشان داده ام .

پس نام من روي سنگ گورم نقش خواهدبست ودرکتاب ها به آن اشاره خواهدشد.

اما امروز

آرزو مي کنم که نام من فراموش شود.

چرابايدسراغ نانوا را گرفت

وقتي به اندازه کافي نان وجود دارد؟

چرا بايدبرف هاي آب شده را ستود هنگامي که برف هاي نو در راهند.

چرا بايدازگذشته يادکرد.

زماني که آينده اي هست.

چرا بايد نام من برده شود.

منبع :شعر برتولت برشت

محمد فايق مجيدي دهگلان 11/9/86

 

 

+ نوشته شده در  دوشنبه دوازدهم آذر 1386ساعت 23:8  توسط محمد فایق مجیدی دهگلان  | 

وقتي که حيوانات جنون تصاحب متعلقات ديگري راندارند

وقتي که حيوانات ...

وقتي که حيوانات موجوداتي صلح طلب وخويشتن دارند.

وقتي که حيوانات ازموقعيت وشرايط خود خجل وشاکي نيستند.

وقتي که حيوانات درتاريکي بيدارنمي مانند وبه خاطرگناهانشان نمي گريند.

وقتي که حيوانات با نيايش به درگاه خداي خودحال مرابرهم نمي زنند.

وقتي که حيوانات جنون تصاحب متعلقات ديگري راندارند.

 وقتي که حيوانات موجوداتي قانع اند.

وقتي که حيوانات دربرابراسلافي که هزاران سال پيش زيسته اند زانونمي زنند.

وقتي که حيوانات توقع احترام را نمي شناسند.

وقتي که حيوانات انتظارناکامي را ندارند.

بايدبا يستم وساعت هاي متمادي به آنها خيره شوم تا شايدچون ((والت ويمن))، فکرکنم بايدبازگردم ودرميان آنها زندگي کنم.

بايد باز گردم وتامل کنم که من به عنوان نماينده خداوند برروي اين کره خاکي چگونه بايد باشم

بايد بازگردم .......

منبع: متن از والت ويتمن

محمد فايق مجيدي دهگلان 11/9/86

+ نوشته شده در  دوشنبه دوازدهم آذر 1386ساعت 23:7  توسط محمد فایق مجیدی دهگلان  | 

فايق بي کس و علم ودانايي

فايق بي کس شاعر بزرگ کرد در شعري به زبان ظنز به عالم بودن خود خرده مي گيرد وفرمايد :من که دانستم دانا سرنانجامش تبعيد ،زندان،يا شکنجه است ديروز هر کتابي که داشتم از سر عصبانيت پاره  کردم واما اصل شعر که در نوع خود زيباست وقابل تفکر :

تووشي لافاوي عيلم بووم وبه لام زور ده ر په ريم

سواري پا پوري جه هل بووم به ناويا تي په ريم

سه د شوکر ئوخه ي نه جاتم بووله باسي عيلم وفه ن

نامگرنجاريكي تر ئه مجارله كه يفا هه لپه ريم

گه چي تا ئيستا وتومه تي بگه ن زور پي بگه ن

به وقسانم ئيوه قه ت بروا مه كه ن سه گ بووم وه ريم

خوينده واري شيتيه هه ر جه هله ئينسان سهر ئه خا

گه ر له مه ودواناوي عيلمم برد بزانن سه ر سه ريم

هينده ته عقيبي حه قم كرد تا كو وناني خوم بري

سووك ورسيوا بووم له ناواگيروده ي ئاخر شه ريم

جاكه زانيم حالي زانا نه فيه حه پسه يا شه قه

 هه ر كتيبيكم هه بو دويني له داخانا دريم

پياوي زانا عه قلي دانا زاني بوي ناچيته سه ر

به رگي نادانيم له به ر كرد وله حه پسي ده رپه ريم

شه رته كه ربم باره گويزم لي بنين خره ي نه يه

با ده مي كيش زور وكه م وه كبي غه مي بو خوه م بژيم

ماموستا قانع  در سال1963 ميلادي به خاطر مناسبتي مخصوص اين شعر را تضمين نموده است ومخمسي زيبا براين شعر سروده است كه بيت اول آن اين گونه مي باشد  :

سه د شوكر ئه مرو ته واوي من له زانين بي به ريم

دهك موبارك بي ژيانم چونكه ماموستاي كه ريم

        

 

 

+ نوشته شده در  دوشنبه دوازدهم آذر 1386ساعت 22:50  توسط محمد فایق مجیدی دهگلان  | 

من وشهرت

من هم مانند سايرانسانها شهرت را دوست داشتم واگر مطلبي مي نوشتم ويا وبلاگي بازمي  کردم هدفم اين بود شناخته شوم ودرنهايت مشهورگردم اما امروز به شعرزيباي « برتولت برشت» رسيدم که دردفتري درسال 80 يا 81 يادداشت کرده بودم که نظرم راکاملاً عوض­کردشما هم بخوانيد شايد بامن هم عقيده گرديدوهرگز به دنبال شهرت نباشيد:

زماني مي پنداشتم که درروزگاران دور،وقتي خانه هايي درآنها زيسته بودم ويران شدندوکشتي هايي که با آن سفرکرده بودم،درهم شکستند.

نام من برده خواهدشد

همراه نام ديگران

مي پنداشتم که چون تنها آنچه را

به کار آدميان مي خورد ستوده ام

آنچه روزگارمن خطا شمرده مي شد

چون دربرابر ستم ايستادم

وخدمت گذارانسانها بوده ام

چون بافروتني به پرسش هاي آنان پاسخ گفته ام شعرسروده ام وازاين رهگذر زبان راباورکرده ام

چون به مردم راه زندگي را نشان داده ام .

پس نام من روي سنگ گورم نقش خواهدبست ودرکتاب ها به آن اشاره خواهدشد.

اما امروز

آرزو مي کنم که نام من فراموش شود.

چرابايدسراغ نانوا را گرفت

وقتي به اندازه کافي نان وجود دارد؟

چرا بايدبرف هاي آب شده را ستود هنگامي که برف هاي نو در راهند.

چرا بايدازگذشته يادکرد.

زماني که آينده اي هست.

چرا بايد نام من برده شود.

منبع :شعر برتولت برشت

محمد فايق مجيدي دهگلان 11/9/86

 

 

+ نوشته شده در  دوشنبه دوازدهم آذر 1386ساعت 22:49  توسط محمد فایق مجیدی دهگلان  | 

وقتي که حيوانات ازموقعيت وشرايط خود خجل وشاکي نيستند.

وقتي که حيوانات ... وقتي که حيوانات موجوداتي صلح طلب وخويشتن دارند. وقتي که حيوانات ازموقعيت وشرايط خود خجل وشاکي نيستند. وقتي که حيوانات درتاريکي بيدارنمي مانند وبه خاطرگناهانشان نمي گريند. وقتي که حيوانات با نيايش به درگاه خداي خودحال مرابرهم نمي زنند. وقتي که حيوانات جنون تصاحب متعلقات ديگري راندارند. وقتي که حيوانات موجوداتي قانع اند. وقتي که حيوانات دربرابراسلافي که هزاران سال پيش زيسته اند زانونمي زنند. وقتي که حيوانات توقع احترام را نمي شناسند. وقتي که حيوانات انتظارناکامي را ندارند. بايدبا يستم وساعت هاي متمادي به آنها خيره شوم تا شايدچون ((والت ويمن))، فکرکنم بايدبازگردم ودرميان آنها زندگي کنم. بايد باز گردم وتامل کنم که من به عنوان نماينده خداوند برروي اين کره خاکي چگونه بايد باشم بايد بازگردم ....... منبع: متن از والت ويتمن محمد فايق مجيدي دهگلان 11/9/86
+ نوشته شده در  دوشنبه دوازدهم آذر 1386ساعت 22:47  توسط محمد فایق مجیدی دهگلان  | 

عکس های ازبارش برف پاییزی در شهرستان تبریز

+ نوشته شده در  جمعه نهم آذر 1386ساعت 23:4  توسط محمد فایق مجیدی دهگلان  | 

اداي احترام به الهه ناز

 

در روز شنبه 19 آبان1386 ساعت: 21:51 نویسنده اي با نام مستعار : الهه ناز يادداشتي را در قسمت نظرات برايم گذاشته بود آنجا كه مقاله اي در باره عبدالغقار وارستگان نوشته بودم كه ما بايد قدر شاعران ونويسندگان را درزمان حيات بدانيم از اين نويسنده ممنونم كه لطف نموده وبرايم اين نظررا  گذاشته بود :

 

زمان بی کرانه را
تو با شمار عمر ما مسنج
به پای او دمی ست این درنگ درد و رنج.
به سان رود

که در نشیب دره سر به سنگ می زند،
رونده باش.

امید هیچ معجزی ز مرده نیست ،
زنده باش
.

محمد فايق مجيدي دهگلان 9/9/86

+ نوشته شده در  جمعه نهم آذر 1386ساعت 23:0  توسط محمد فایق مجیدی دهگلان  | 

اداي احترام به الهه ناز

 

در روز شنبه 19 آبان1386 ساعت: 21:51 نویسنده اي با نام مستعار : الهه ناز يادداشتي را در قسمت نظرات برايم گذاشته بود آنجا كه مقاله اي در باره عبدالغقار وارستگان نوشته بودم كه ما بايد قدر شاعران ونويسندگان را درزمان حيات بدانيم از اين نويسنده ممنونم كه لطف نموده وبرايم اين نظررا  گذاشته بود :

 

زمان بی کرانه را
تو با شمار عمر ما مسنج
به پای او دمی ست این درنگ درد و رنج.
به سان رود

که در نشیب دره سر به سنگ می زند،
رونده باش.

امید هیچ معجزی ز مرده نیست ،
زنده باش
.

محمد فايق مجيدي دهگلان 9/9/86

+ نوشته شده در  جمعه نهم آذر 1386ساعت 23:0  توسط محمد فایق مجیدی دهگلان  | 

" ميرزاده عشقي "

ميرزاده عشفي چه رنجي مي كشيده از اين انسان وانسانيت كه اينگونه سروه است  :

به پندار داناي مغرب زمين

پديد آور پند نو داروين

زمانه ز ميمون دمي كم نمود

سپس ناسزا نامش آدمي نمود

اگر آدميت به اين بي دمي است

دمي كو كه من عارم از آدمي است "

                                                " ميرزاده عشقي "

 

+ نوشته شده در  جمعه نهم آذر 1386ساعت 22:38  توسط محمد فایق مجیدی دهگلان  | 

البته كه من شاعر نيستم اما

البته كه من شاعر نيستم اما گاهي از سر تفنن پاروديهايي را ساخته ام با استفاده از شعر  شاعران اين بار پا توي كفش ابوالقاسم حالت كرده ام :

به پيشگاه وزير فرهنگ بنده اي بردند

كه نامه عمل او سياه ودرهم بود

گفتند: از چه بد تدريس مي كردي؟

گفت :تدريس خوب شايسته ذم بود

گفتند :چرا شغل دوم گرفتي ؟

گفت :خرج فزون ودرامد كم بود

((گفتند: بسيار پيروي بدان كردي

گفت خرج فزون ودرامد كم بود ))

گفتند : چرا مطالعه و تحقيق نكردي

گفت :مطالعه  برايم چون سم بود

گفتند: ارزشيابي ات را كم دهيم

گفت:خوب هم كه بودم باز كم بود

گفتند: چرا بي نظمي را رواج مي دادي

لذتي كه در بي نظمي است در نظم كم بود

((گفتند :كه به ترا به جهنم اندازيم

گفت :زندگيم بد تر از جهنم بود ))

محمد فايق مجيدي سال 82

 

+ نوشته شده در  جمعه نهم آذر 1386ساعت 22:37  توسط محمد فایق مجیدی دهگلان  | 

شعر حافظ را داده بودم كه پارودي كنند اينگونه

شعر حافظ را داده بودم كه پارودي كنند اينگونه سروده بودند دانش آموزان سال اول دبيرستان چمران دهگلان در سال 81

گفتم كه برخيالت راه نظر ببندم

گفتا كه شبرو است او از راه ديگر آيد

(حافظ )

هر بيت مربوط به يك دانش آموزاست

گفتم كه برخيالت راه نظر ببندم

 گفتا كه مهربان  است او از راه ديگر آيد

گفتم كه برخيالت راه ديده ببندم

گفتا كه راه زياد است او از راه ديگر آيد

گفتم كه برخيالت راه بدببندم

گفتا كه مشكل است او از راه ديگر آيد

گفتم كه برخيالت راه عشق ببندم

گفتا كه ممكن  است او از راه ديگر آيد

گفتم كه برخيالت راه وفا ببندم

گفتا كه شبروم من از راه ديگر آيد

گفتم كه برخيالت راه خود ببندم

گفتا كه غم تو است او از راه ديگر آيد

گفتم كه برخيالت راه درست ببندم

گفتا كه نااميد است او از راه ديگر آيد

گفتم كه برخيالت راه ديگر ببندم

گفتا كه خوش  است او از راه ديگر آيد

گفتم كه برخيالت راه نظر ببندم

گفتا كه رهرو  است او از راه ديگر آيد

گفتم كه برخيالت راه پيمان  ببندم

گفتا كه مهرورز است او از راه ديگر آيد

گفتم كه برخيالت راه سفر ببندم

گفتا كه راه دور است او از راه ديگر آيد

گفتم كه برخيالت راه تور ا ببندم

گفتا كه بلنداست او از راه ديگر آيد

گفتم كه برخيالت راه خطر ببندم

گفتا كه ممكن است او از راه ديگر آيد

گفتم كه برخيالت راه نظر  ببندم

گفتا كه بي فايده  است او از راه ديگر آيد

گفتم كه برخيالت راه درست   ببندم

گفتا كه اشتباه است او از راه ديگر آيد

گفتم كه برخيالت راه نظر ببندم

گفتا كه سهل است او از راه ديگر آيد

 

گفتم كه برخيالت راه آدم   ببندم

گفتا كه سهل  است او از راه ديگر آيد

گفتم كه برخيالت راه ديگرببندم

گفتا كه بيهوده است او از راه ديگر آيد

گفتم كه برخيالت راه جاده  ببندم

گفتا كه جاده زياد است او از راه ديگر آيد

گفتم كه برخيالت راه دراز  ببندم

گفتا كه غم  است او از راه ديگر آيد

گفتم كه برخيالت راه بدي  ببندم

گفتا كه حق  است او از راه ديگر آيد

گفتم كه برخيالت راه نظر  ببندم

گفتا كه خطر  است او از راه ديگر آيد

خوشحالم كه در جهت كشف خلاقيت گامي نهاده ام حالا نميدانم اين دانش آموزان خوب كجايند ؟ 

محمد فايق مجيدي دهگلان سال 82

 

+ نوشته شده در  جمعه نهم آذر 1386ساعت 22:36  توسط محمد فایق مجیدی دهگلان  | 

تصادف با روح هاي بزرگ

به نام خدا

 

دكتر علي شريعتي در جايي مي نويسد : ((تنها نعمتي را كه ‏‏،براي تو در مسير اين راهي كه عمر نام دارد آرزو مي كنم .تصادف بايك دو روح خارق العاده،با يكي دو دل بزرگ ،با يكي دو فهم عظيم وخوب وزيباست ؛

چرا نمي گويم بيش تر ؟ بيشتر نيست ((يكي))بيشترين عددممكن است ((دو))را براي وزن كلام آوردم ؛ونيست .

اگر چه من به اعجاز حادثه يي ‏،اين كلام موزون را ،در واقعيت ناموزون زندگي ام ،به حقيقت داشتم ؛ ((برخوردم)) (به هردوي معني كلمه )ص344

به راستي برخورد با اين روح هاي بزرگ انسان هاي بزرگ را به كمال رسانيده است

مگر نه اينكه شمس مولانا را متحول مي كند و روح بزرگ مولانا اقبال لاهوري و دكتر علي شريعتي را مگر نه اينكه گاندي از لئو تولستوي تاثير مي پذيرد

و امروزه ودر جهان معاصر من سميع رفيع افغاني را مي شناسم  كه اوهم از روح بزرگ مولانا تاثير پذيرفته است

به اميد روزي كه يكي از اين روح هاي بزرگ در مسير ما قرار گيرد و ماهم به كمال انساني برسيم

واما اين روح هاي بزرگ

1-          محي الدين عربي

از اين روح هاي بزرگ در طول تاريخ بسيارند يكي از آنها محي الدين ابن عربي است كه مي گويد : ((تاامروز با همنشيني كه هم كيش من نبود مخالفت مي ورزيدم .لكن امروز دل من پذيراي همه صورتها شده است :

چراگاه آهوان شده است وبتكده بتان وصومعه راهبان وكعبه طائفان و الواح تورات و اوراق قرآن .

دين من اينك دين عشق است

وهركجا كه كاروان عشق برود

دين و ايمان من هم به دنبالش روان است ))

2-          ابوالحسن خرقاني

يكي ديگر از اين روح هاي بزرگ ابوالحسن خرقاني است كه هر كه به سرايش مي آيد نانش مدهد واز ايمانش نمي پرسد

3-دكتر علي شريعتي

ويكي ديگر از اين روح هاي بزرگ دكتر علي شريعتي است كه مي نويسد : ((دوست داشتن از عشق برتر است ،عشق يك جوشش كور است و پيوندي از سر نابينايي . اما دوست داشتن پيوندي خود آگاه واز روي بصيرت روشن وزلال ....آري دوست داشتن از عشق برتر است ومن هرگز خود را تا سطح بلند ترين قله عشق هاي بلند پايين نخواهم آورد )

4-سعدي

يكي ازاين روح هاي بزرگ پيروشيخ جهان ديده سعدي است سعدي كه از زبان پير داناي مرشد شهاب مي گويد :

شبي دانم از هول دوزخ نخفت

به گوش آمدمصبحگاهي كه گفت:

چه بودي كه دوزخ زمن پرشدي

مگر ديگران را رهايي بدي

كسي گوي دولت زميدان ربود

كه در بند آسايش خلق بود

ودر جايي ديگر از زبان پيري ميگويد :

مپندار اگر طاعتي كرده اي

كه نزلي بدين حضرت آورده اي

به احساني آسوده كردن دلي

به از الف ركعت به هر منزلي

ويا از زبان زني كه مي خواهد شويش از بقال سركوچه نان نخرد در مي آيد ومي گويد:

....به اميد ما كلبه اينجا گرفت

نه مردي بود نفع ،زو واگرفت

ره نيك مردان آزاده گير

چو استاده اي ،دست افتاده گير

ببخشاي ،كانان كه مرد حقند

خريداردكان بي رونقند)

جاي جاي كليات سعدي روح بزرگ سعدي را نشان مي دهد

5- حافظ

وامبه ديدار روح بزرگي در قرن هشتم برويم واو كسي نيست جز حافظ كه خود فرمايد :

هرگز نميرد آنكه دلش زنده شد به عشق

ثبت است بر جريده عالم دوام ما

او كسي است كه خود مي گويد :

سرم به دنيي وعقبي فرود نمي آيد

تبارك الله از اين فتنه ها كه در سرماست

در اندرون من خسته دل ندانم كيست

كه من خموشم واو در فغان وغوغاست

از آن به دير مغانم عزيز مي دارند

كه آتشي كه نميرد هميشه در دل ماست

اين روح بزرگ از همان لحظه كه از چشمه عشق وضو ساخت برهرچه هست در عالم چار تكبير زد

روح بزرگي كه خلوت را گزيده ونيازي به تماشا ندارد وتا وقتي كه كوي دوست را دارد به صحرا نياز ي ندارد

خلوت گزيده را به تماشا چه حاجت است

چون كوي دوست هست به صحرا چه حاجت است

جام جهان نماست ،ضمير منير دوست

اظهار احتياج خود آنجا چه حاجت است ؟

آن شد كه بار منت ملاح بردمي

گوهر چودست داد بدريا چه حاجت است

روح بزرگي كه در زير چرخ كبود غلام همت كسي است كه از هرچه رنگ تعلق پذيرد آزاد است :

غلام همت آنم كه زير چرخ كبود

از هرچه رنگ تعلق پذيرد آزاد است

چه گويمت كه به ميخانه دوش مست وخراب

سروش عالم غيبم چه م›ده ها داداست

كه اي بلند نظر شاهباز سدره نشين

نشيمن تو نه اين كنج محنت آباد است

ترا زكنگره عرش مي زنند صفير

ندانمت كه در اين دامگه چه افتاده است

6- جعفر شهري مولف كتاب  (گزنه )

 

 

 

 

+ نوشته شده در  جمعه دوم آذر 1386ساعت 12:34  توسط محمد فایق مجیدی دهگلان  | 

براي شاگرد خوبم حامد قادرمرزی

به نام حضرت دوست

 

 

(همه در انبوهيم ليك درزورقمان تنهايي است )

امروز 23/8/86 به توصيه ي دانش آموز تيزهوش ومودبم دكتر حامد قادرمرزي هفته نامه هاوار را خريدم در صفحه سوم مقاله اي با عنوان : (حس مكان واحساس تعلق به آن ) به قلم او چاپ شده بود آن را با دقت خواندم وبه خود باليدم زماني نقشي كوچك وكم اهميت در زندگاني نگارنده مقاله داشته ام

هوش ونبوغ حامد را در همان زمان تدريس تشخيص داده بودم وخدارا شكر كه شرايط وزمينه پيشرفتش مهيا بوده وزحمات خود وخانواده وديگران به ثمر نشسته است

در كلاس هاي آموزشي معلمان گاهي اين مثال را به كار برده ام كه دانش آموزان از روي دوش معلمان بالا ميروند ومعلمين هم از رويدوش جامعه بالا رفته اند تا افق هاي دور دست را به آيندگان نشان دهند وخوشا به حال معلمان وشاگرداني كه مربيان خود ونردبانهاي ترقي خويش را فراموش نمي كنند

اگر نوشتم شرايط وزمينه ي پيشرفتش فراهم بوده بي راه ننوشته ام زيرا او در خانواده اي مذهبي ودر روستاي قادرمرز كه مهد پرورش دانشمندان بوده به دنياآمده و پدرش عالمي سخن سنج ودرد آشنا بود هنوز سخنش در ذهنم نقش بسته زماني كه با يكي از خوانيين دهگلان تاخته بود و شعر مولانا را برايش خوانده بود :

گر نه موشي دزد در انبان ماست

خرمن اعمال چهل ساله كجاست ؟

اكنون خوشحالم كه دوسال از عمر كم ثمرم را در زادگاه حامدنگارنده مقاله هاوار خدمت كرده ام

حامد از دانش آموزاني است كه دز ذهنم حك شده بود قبل از اينكه دكتر شود همچون : ( همزه عباسي ‏،محمد نادري ،فرهنگ مرادي،شمسي نادري،آرمان وارسطو سرابي،نيما اميري وآرش و.......))

خداي را شاكرم كه در قيد حياتم وثمر كار خويش را مي بينم و امروز من شاگرد آنها مي گردم

وچقد ر دلم مي سوزد براي صمد بهرنگي كه در عصر ارتباطات نبود تا شاگردانش را بيابد وببيند

اين نوشته سرآغازي است براي دوستي مستمر با شاگرد خوبم ويافتن ديگر دانش آموزان تا به قول حافظ تازنده هستيم قدرهمديگر رابدانيم :

امروز كه در دست توام مرحمتي كن

فردا كه شوم خاك چه سود اشك ندامت

به اميد روزي كه من در مسير معلمي گام نهم و بهترين دوستانم شاگردانم باشند شاگرداني كه در ايام تدريس بناي دوستي با آنهابسته بودم وميدانستم روز گره گشاي مشكلات اين ملت رنج ديده مي گردند

شب چهارشنبه 23/8/86 ساعت 50/21

+ نوشته شده در  جمعه دوم آذر 1386ساعت 12:34  توسط محمد فایق مجیدی دهگلان  | 

حس مکان و احساس تعلق به آن

 
 

 


دکترحامد قادرمرزی*

ghadermarzi61@gmail.com

 

همه در انبوهیم

لیک در زورقمان تنهایی است

حلقه ای نیست به آن آویزیم

امروزه ما در جهانی زندگی می کنیم که انسانها در کلینیکها به دنیا می آیند و در بیمارستانها می میرند. جهانی که در آن موقعیت های تفننی و غیر انسانی دائما افزایش می یابند. جهانی که در آن نقاط گذار و اشتغال های موقت در شبکه متراکمی از وسایل ارتباطی متنوع و متعدد و در فضاهای متفاوت و متضاد توسعه می یابند. و در عین حال چنین فضاهایی، فضاهایی آکنده از انسانها هستند. انسانهایی که دائم در حال جابجایی از مکانی به مکانی دیگرند و شاید آنقدر جا به جا می شوند و مکانهای متعدد را تجربه می کنند که احساس " لامکانی" می کنند. جهانی که به این ترتیب به فردیت منزوی، به گذار به حالت موقت و به روزمرگی سپرده شده است موضوعات جدیدی را در برابر ما قرار می دهد که قابل تامل و تفکر هستند. از جمله این موضوعات این است که مکان من در این فضاها کجاست؟ و به کدام مکان تعلق دارم؟

حس مکان و احساس تعلق به مکان از موضوعات مورد بحث در علوم مختلف از جمله معماری، جغرافیای انسانی، برنامه ریزی شهری، برنامه ریزی روستایی، جامعه شناسی و بالاخص قوم شناسی سیاسی می باشد.

اصطلاح حس مکان از ترکیب دو واژه حس و مکان تشکیل شده است. واژه حس (sense) در فرهنگ لغت آکسفورد سه معنای اصلی دارد: نخست یکی از حواس پنج گانه، دوم احساس، عاطفه و محبت که در روانشناسی به درک تصویر ذهنی گفته می شود. یعنی قضاوتی که بعد از ادراک معنای شیء نسبت به خود شیء در فرد به وجود می آید که می تواند خوب، جذاب یا بد باشد، سوم توانایی در قضاوت درباره یک چیز انتزاعی، مثل معنای حس در اصطلاح حس جهت یابی که به مفهوم توانایی یک فرد در پیدا کردن مسیر یا توانایی مسیر در نشان دادن خود به انسان است. و در نهایت حس به معنای شناخت تام یا کلی یک شیء توسط انسان می باشد. اما واژه حس در اصطلاح حس مکان بیشتر به مفهوم عاطفه، محبت، قضاوت و تجربه کلی مکان یا توانایی آن در ایجاد حس خاص یا تعلق در افراد است  از  دیدگاه  روانشناسی محیطی  انسانها به تجربه  حسی،عاطفی و

 معنوی خاص نسبت به محیط زندگی نیاز دارند. این نیازها از طریق تعامل صمیمی و نوعی همذات پنداری با مکانی که در آن سکونت دارد قابل تحقق است.

پژوهش های انجام شده نشان می دهد که محیط علاوه بر عناصر کالبدی شامل پیام ها، معانی و رمزهایی است که مردم بر اساس نقش ها، توقعات، انگیزه ها و دیگر عوامل آن را رمزگشایی و درک می کنند و در مورد آن به قضاوت می پردازند. این حس کلی که پس از ادراک و قضاوت نسبت به محیط خاص در فرد به وجود می آید حس مکان (sense of place) نامیده می شود که به عنوان عاملی مهم در هماهنگی فرد و محیط باعث بهره برداری بهتر از محیط، رضایت استفاده کنندگان و در نهایت احساس تعلق آنها به محیط و تداوم حضور در آن می شود.

از دیدگاه پدیدارشناسان حس مکان به معنای مرتبط شدن با مکان به واسطه درک نمادها و فعالیتهای روزمره است. این حس می تواند در مکان زندگی فرد به وجود آمده و با گذر زمان عمق و گسترش یابد. ارزش های فردی و جمعی بر چگونگی حس مکان تأثیر می گذارند و حس مکان نیز بر ارزش ها، نگرش ها و به ویژه رفتار فردی و اجتماعی افراد در مکان تأثیر می گذارد و افراد معمولاً در فعالیتهای اجتماعی با توجه به چگونگی حس مکانشان شرکت می کنند. حس مکان عاملی برای احساس امنیت، لذت و ادراک عاطفی افراد نیز می باشد و به هویتمندی افراد و احساس تعلق آنها به مکان کمک می کند. از دیدگاه پدیدارشناختی مهم ترین مفاهیم مرتبط در بیان حس مکان، واژه های مکان دوستی، تجربه مکان و شخصیت مکان است.

در تفسیرهای امروزی حس مکان چیزی است که افراد در دوره زمانی خاص می آفرینند و نتیجه رسوم و اتفاقات تکراری است و حال و هوای محیط را توصیف می کند. بعضی از مکانها آن چنان احساسی از جاذبه دارند که به فرد نوعی احساس وصف نشدنی القا کرده و او را سرزنده، شاداب و علاقمند به بازگشت به آن مکانها می کنند که حس مکان نامیده می شود. در واقع می توان گفت که حس مکان انگیزه ماندگاری افراد را در یک محیط خاص تقویت یا افزایش می دهد.

شکل اولیه حس مکان، آشنایی با مکان است که شامل، بودن در یک مکان بدون توجه و حساسیت به کیفیات یا معنای آن است. بسیاری از مردم، مکانها را در حدآشنایی تجربه می کنند و رابطه آنها با برخی از مکانها فقط از طریق فعالیتها است. این افراد توجه عمیقی به خود مکان ندارند و شکلی از مکان را تجربه می کنند که باعث ندیدن واقعی مکان و عدم مشارکت در فعالیتهای آن می شود. به نظر می رسد برای افرادی که تحت فشارهای فرهنگی و فن آورانه قرار گرفته اند، محیط ها در این سطح تجربه می شوند. در نتیجه احساس تعلقی به مکان ندارند و از لحاظ جغرافیایی احساس بیگانگی می کنند.

مکان دوستی نیز اصطلاحی است که جغرافی دانان پدیدارشناس معادل با حس مکان مطرح می کنند، و آن را پیوندی پر محبت و تأثیرگذار میان مردم و مکان ها یا قرارگاه ها می دانند. مکان دوستی به صورت های متفاوتی ابراز می شود که می تواند زیبایی شناختی، حسی یا عاطفی باشد.

تعلق مکانی به این معنا است که مردم خود را به واسطه مکانی که در آن به دنیا آمده و رشد کرده اند، تعریف می کنند. این ارتباط که به طور کلی حس مکان نامیده می شود مردم را به گونه ای عمیق و ماندگار تحت تأثیر قرار می دهد و خاطره مکان هویت و قدرت انسان را تقویت می نماید. در واقع احساس تعلق و دلبستگی به مکان سطح بالاتری از حس مکان است که در هر موقعیت به منظور بهره مندی و تداوم حضور انسان در مکان نقش تعیین کننده ای می یابد.. این حس به گونه ای به پیوند فرد با مکان منجر می شود که انسان خود را جزئی از مکان می داند و بر اساس تجربه های خود از نشانه ها، معانی و عملکردها، شخصیت و نقشی برای مکان در ذهن خود متصور می سازد. این نقش نزد او منحصر به فرد و متفاوت می باشد و در نتیجه مکان برای او مهم وقابل احترام می شود. از این رو می توا گغت که مکانها هویت ساز نسبی هستند.

در روانشناسی، تعلق مکانی به رابطه شناختی فرد با یک محیط یا یک فضای خاص اطلاق می شود و از لحاظ هویتی، تعلق مکانی رابطه تعلقی و هویتی فرد به محیط اجتماعی است که در آن زندگی می کند. در واقع دلبستگی مکان رابطه نمادین ایجاد شده توسط افراد به مکان است که معانی احساسی، عاطفی و فرهنگی مشترکی به یک فضای خاص می دهد. دلبستگی به مکان مبنایی برای درک فرد و گروه نسبت به محیط است و معمولاً در محیطی فرهنگی به وجود می آید. بنابراین تعلق به مکان، چیزی بیش از تجربه عاطفی و شناختی بوده و عقاید فرهنگی مرتبط کننده افراد به مکان را نیز شامل می شود. از این نظر می توان گفت که افراد مکان ها را به خصوصیت فرهنگی ربط می دهند، به گونه ای که یک مکان می تواند محرک تجربه انسان و یادآور مفاهیم و معانی فرهنگی باشد.

حس مکان سطوح مختلفی دارد که می توان آنها را در هفت سطح به شرح ذیل از بی تفاوتی تا حس فداکاری نسبت به مکان طبقه بندی کرد:

  1. بی تفاوتی نسبت به مکان: این سطح معمولاً در ادبیات حس مکان مورد توجه واقع نمی شود ولی می تواند در سنجش حس مکان مورد استفاده قرار گیرد.

  2. آگاهی از قرار گیری در یک مکان: این سطح هنگامی است که فرد می داند که در یک مکان متمایز زندگی می کند و نمادهای آن مکان را تشخیص می دهد ولی هیچ احساسی که او را به مکان متصل کند وجود ندارد. در این حالت فرد ممکن است بداند که در یک مکان مستقر است ولی نمی داند که بخشی ازآن مکان است. در این سطح آگاهی از مکان فراتر از یک آدرس یا موقعیت نیست.

  3. تعلق به مکان: در این سطح فرد نه تنها از نام ونمادهای مکان آگاه است، بلکه با مکان احساس بودن و تقدیر مشترک داشتن نیز دارد، در این حالت نمادهای مکان محترم و آن چه برای مکان رخ می دهد، برای فرد نیز مهم است.

  4. دلبستگی به مکان: در این سطح فرد ارتباط عاطفی پیچیده با مکان دارد. مکان برای او معنا دارد و مکان محور فردیت است و تجارب جمعی و هویت فرد در ترکیب با معانی و نمادها به مکان شخصیت می دهد، در این حالت بر منحصر به فرد بودن مکان و تفاوت آن با دیگر مکان ها تأکید می شود.

  5. یکی شدن با اهداف مکان: این سطح نشان دهنده درآمیختگی و پیوستگی فرد با نیازهای مکان است. در این حالت فرد اهداف مکان را تشخیص داده، با آنها منطبق شده و از آنها پیروی می کند، در فرد شور، عشق، حمایت و از خود گذشتگی نسبت به مکان وجود دارد.

  6. حضور در مکان: این سطح به نقش فعال فرد در اجتماع که علت آن تعلق به مکان است، توجه دارد. در مقابل تمام سطوح قبل که معنای نظری داشتند، این سطح و سطح بعدی از رفتارهای واقعی افراد برداشت می شود. فرد معمولاً این سطح را به طور ضمنی با سرمایه گذاری منابع انسانی مثل زمان ، پول و غیره نشان می دهد.

  7. فداکاری برای مکان: این سطح بالاترین سطح حس مکان است و فرد عمیق ترین تعهد را نسبت به مکان دارد و فداکاری های زیادی در جهت گرایشات، ارزش ها، آزادی ها و رفاه در موقعیت های مختلف از خود نشان می دهد. در این سطح آمادگی برای رها کردن علایق فردی و جمعی به خاطر علایق بزرگتر نسبت به مکان وجود دارد. احساسات

توجه به سطوح هفت گانه مذکور مخصوصا سطوح ششم و هفتم در مطالعات علوم سیاسی بویزه قوم شناسی سیاسی بسیار ضروری و مفید است. اما متاسفانه تاکنون در چنین مطالعاتی چندان به مساله بسیار مهم "احساس تعلق به مکان" افراد بالاخص در ارتباط با اقلیت های قومی توجه و اعمال نظر نشده است.

+ نوشته شده در  جمعه دوم آذر 1386ساعت 12:29  توسط محمد فایق مجیدی دهگلان  |