الگوي تحول در آموزش و پرورش در حال طراحي است

ضرورت ايجاد تحول در آموزش و پرورش، ناشي از به روز نبودن دانش و علوم در آموزش و پرورش است زيرا کتاب هاي درسي ما اغلب محتواي قديمي دارد.

وزير آموزش و پرورش با بيان اين که محتواي کتاب هاي درسي قديمي است، گفت:الگوي تحول در آموزش و پرورش با مشارکت و بهره مندي از نقطه نظرات معلمان و بدنه آموزش و پرورش در دست طراحي است.
عليرضا علي احمدي با بيان اينکه تحول بنيادين در آموزش و پرورش مطالبه هميشگي امام و رهبري از آموزش و پرورش بوده گفت: گرچه اقداماتي در اين زمينه در آموزش و پرورش صورت گرفته اما تحول بنيادين هيچگاه در آموزش و پرورش اتفاق نيفتاده است.
وي، تقليدي بودن آموزش و پرورش کشور از کشورهاي اروپايي و توجه نکردن به مسايل بومي و ملي را از جمله آفت هاي تحول بنيادين در نظام تعليم و تربيت کشور ذکر کرد.
وزير آموزش و پرورش افزود: در نظرگرفتن نيازهاي حقيقي حال و آينده کشور و اينکه در گذشته تلاش ما در آموزش و پرورش به جاي پرورش تفکر و قدرت تجزيه و تحليل و حل مساله، حافظه محوري بوده از ضرورت هايي بود که امام راحل و رهبرمعظم انقلاب ، تحول بنيادين و همه جانبه را در آموزش و پرورش مطالبه کرده اند.
وي گفت: ضرورت ايجاد تحول در آموزش و پرورش، ناشي از به روز نبودن دانش و علوم در آموزش و پرورش است زيرا کتاب هاي درسي ما اغلب محتواي قديمي دارد.
علي احمدي با اشاره به اينکه براساس رهنمودهاي مقام معظم رهبري، تحول بنيادين در آموزش و پرورش بايد بر مبناي فلسفه تعليم و تربيت اسلامي در کشور صورت گيرد، گفت: بدون بهره مندي از مباني و اصول و اهداف تعليم وتربيت مبتني بر ارزش هاي اسلامي نمي توانيم يک تحول بنيادين با رويکرد اسلامي داشته باشيم.
وي با بيان اينکه الگوي تحول در آموزش و پرورش با مشارکت و بهره مندي از نقطه نظرات معلمان و بدنه آموزش و پرورش در دست طراحي است گفت: اصول و سياست هاي حاکم اين تحول تدوين شده وراهبردهاي تحول همه جانبه در آموزش و پرورش را در دست اقدام داريم.
وزير آموزش وپرورش گفت: براساس اين سند ما، اقدامات تحول آفرين خود را با افق کوتاه مدت، برنامه پنجساله پنجم و برنامه تحقق چشم انداز ايران 1404 در آموزش و پرورش مورد پيگيري است.
وي خاطرنشان ساخت:ساختارهاي لازم براي پياده سازي راهبردها و برنامه ها را بازمهندسي کرده و منابع انساني لازم از طريق مراکز تربيت معلم و تربيت دبير فني وتربيت مدير تامين خواهد شد..

خلاقيت، مهارت است

اولين نكته‌اي كه در مورد خلاقيت مي‌توان گفت اين است كه خلاقيت در مورد موجود انساني است.

خلاقيت را به معناي انديشه براي خلق راه حل نو تعريف مي‌كنند. اولين نكته‌اي كه در مورد خلاقيت مي‌توان گفت اين است كه خلاقيت در مورد موجود انساني است. موجودات ديگر هيچ‌گونه خلاقيتي ندارند و همه فعاليت‌هاي آنها با هر درجه‌اي از دقت و ظرافت و پيچيدگي، ناشي از طبيعت و غريزه شان است . آنها از اول خلقت تا به حال تكاملي نداشته و به شكل ثابتي زيسته‌اند. هر انساني مي‌تواند خلاق باشد. خلاقيت متعلق به همه انسان‌هاست. تا اين باور در آدمي ريشه نگيرد و به‌وجود نيايد خلاقيت متولد نمي‌شود: «نوآوري، ابتكار و خلاقيت سهم من از زندگي است.
من مي‌توانم خلق كنم. من بايد خلق كنم.» خلاقيت هم درس است وهم مدرس. يادگرفتني است. هم مي‌توان آن‌را ياد داد و هم مي‌توان ياد گرفت.
خلاقيت انسان‌ها ذاتي يا مادرزادي نيست، بلكه مهارتي است در كنار ساير مهارت‌هاي زندگي كه مي‌توان آن‌را ياد گرفت و مثل ساير امور آموزشي براي يادگرفتن آن وقت گذاشت، انرژي صرف كرد، برنامه ريزي كرد، تلاش و تمرين كرد تا كم كم به ملكه ذهني تبديل شود و از قوه به فعل در آيد. خميرمايه‌اش ذاتي است اما تحققش نه.
- خلاقيت، هدف نيست، وسيله است. شايد در مرحله‌اي از تربيت آدمي هدف باشد اما حالت مقطعي دارد، مثل ياد گرفتن زبان، خواندن و نوشتن و حساب و مهارت‌هايي كه فرد با يادگيري آنها به‌عنوان پيش نيازها، مسير و طريقت خود را مي‌تواند بپيمايد.
-خلاقيت هم ساده و راحت است وهم پيچيده و سخت. بستگي دارد كه تو در كجاي زمان و مكان ايستاده باشي، در اين راه ممكن است بارها و بارها اشتباه بكني و دوباره برگردي به ابتداي راهي كه شروع كرده بودي، راه‌هاي بسياري را طي كني و بروي و به نتيجه‌اي برسي كه نتيجه‌اي نداده است و ياد بگيري كه اين راه، تو را به آن هدف نمي‌رساند، راهش اين نبوده و راه ديگري بايد رفت.
- از حداكثر توان و قدرت حواس خود استفاده كن، صداهايي را كه همه مي‌شنوند، بشنو ولي سعي كن صداهايي را كه ديگران هم نمي‌شنوند، بشنوي. هر آنچه را كه ديگران مي‌بينند، ببين، ولي سعي كن چيزهايي را كه ديگران هم نمي‌بينند، ببيني. در مورد همه حواس پنج‌گانه‌ات اين‌طوري باش، جهان بيني‌ات را عوض كن، در هر پديده‌اي اعم از فيزيكي، اجتماعي و يا ذهني ممكن است ويژگي‌ها و روابطي باشند كه براي ديدنش عينك و مهارت خاصي لازم باشد. مثلا نيوتن؛ ساليان سال ميوه‌ها از درختان به زمين افتاده‌اند و همه انسان‌ها آن‌را ديده‌اند ولي متوجه نيروي جاذبه زمين نشده اند، اما نيوتن ديد و متوجه شد. به‌قول دانشمندي: سعي كن عظمت در نگاهت باشد نه در چيزي كه بدان مي‌نگري، يا به‌قول سهراب: چشم‌ها را بايد شست، جور ديگر بايد ديد .
اگر فكر كني در مورد چيزي اطلاعات و دانش خوب و مناسبي داري، احتمال خلاقيت كاهش مي‌يابد. سقراط مي‌گفت: «همان‌قدر مي‌دانم كه چيزي نمي‌دانم.» يا ابن سينا مي‌گفت: «تا بدانجا رسيد دانش من كه بدانم همي كه نادانم.» آدمي اگر هم چيزي بداند ندانسته‌هايش در برابر دانسته‌هايش بسيار است. اگر فكر كني كه چيزي نمي‌داني، آنگاه ممكن است كه مطلب و دانش تازه‌اي را خلق كني. تا احساس نياز و تشنگي نباشد، تلاش معني نمي‌يابد. بايد هميشه گرسنه بود. آنها كه احساس سيري كنند در همان سيري كاذب مي‌مانند و هميشه لبخند فاتحانه بر لب دارند و همواره خوشبخت و بي‌درد از زندگي نهايت لذت را مي‌برند و هيچ‌وقت لذت دردهاي شيرين و غم‌هاي بزرگ را نمي‌چشند و زندگي‌شان دريايي ا‌ست به عمق يك بند انگشت . سؤال از دانايي برمي‌خيزد، نه از ناداني.
«آب كم جو تشنگي آور بدست/ تا بجوشد آبت از بالا و پست»
- خلاقيت، فرآيند است نه يك محصول و نتيجه. مهم در راه بودن است و نه به مقصد رسيدن . انديشه و فكر خود را به يك هدف مشخص متمركز نكن، اين كار از ايجاد خلاقيت جلوگيري مي‌كند.
«تو پاي در راه نه و هيچ مپرس/ خود راه بگويدت كه چون بايد رفت»
اگر هدف را از پيش تعيين كرده باشي، راه‌هاي رسيدن به آن هدف هم محدود و كليشه‌اي خواهد شد، ممكن است خوب بروي و خوب برسي، ولي ديگر خلاقيت معنايي نخواهد داشت. خلاقيت، وسيله و روش و راه است.
- براي خلاق بودن هراس به دل راه نده، خود را به دامن ترس نينداز، ترس دشمن دانايي انسان است. دانشمندان هر عصري و هر نسلي شجاع‌ترين جنگجويان بوده‌اند. آن كس كه بيشترين تحول را دامن زند، جسورتر است. توانايي به دانايي‌ است. براي ايجاد خلاقيت در پهن‌دشت وجود بايد بي‌باك بود.
اگر بگويي كه تا شنا ياد نگيرم پا به آب نمي‌زنم، ديگر مطمئن باش تا آخر عمرت نخواهي توانست شنا ياد بگيري، اگر هم ترس در دلت مي‌آيد به آن خوش آمد بگو و با آن دوست شو.
- اگر در سرزمين يقين چادر زده باشي ديگر از كاروان خلاقيت هيچ نوايي به گوشت نخواهد رسيد، اگر در ساحل امن اطمينان خيمه زده باشي ديگر هيچ چاوشي تو را وسوسه نخواهد كرد. اگر مي‌خواهي خلق كني، ترديد كن. خلاقيت در ايجاد طريقت نيست، خلاقيت طي طريق است. در چگونه رفتن است، در چگونه ديدن و در چگونه شدن. از مرتبه عادي وجود داشتن‌ها عبور كردن و در آن‌سوي مرز بودن‌هاي روزمره، جور ديگر شدن است. هر زماني و هر مكاني و هر لحظه و هر سرزميني تو را به‌خود مي‌خوانند «هر نفس نو مي‌شود دنيا و ما». خلقت هر لحظه در كار آفرينش است و تو همواره مي‌تواني بسازي، تغيير دهي؛ هم جانت را و هم جهانت را.
انديشه‌هاي خلاق چون غيرمتعارف هستند، گاه ممكن است از طرف عده‌اي به تمسخر و استهزاء گرفته شوند و يا با بي‌مهري و بي‌توجهي مواجه شوند و شايد هم با جنون، اما انساني كه در حوزه انديشه خلاقيت دارد، در ميدان روحيه هم بايد خلاقيت داشته باشد، خودت را نباز، چون انديشه‌هاي خلاق از نسل و عصر خود جلوتر هستند و ابتدا عجيب و غريب به‌نظر مي‌رسند اما با مداومت و استمرار و اصلاح خطاها، قالب مقبول به‌خود مي‌گيرند.
- يكي از راه‌هاي خلاقيت استفاده از بارش مغزي است. در مورد مسئله يا هر پديده‌اي كه مي‌خواهي فكر كني، شروع كن به فكر كردن، هر چيزي كه به ذهنت آمد يادداشت كن، خوب يا بد، مربوط يا نامربوط، با ارزش يا بي‌ارزش، صحيح يا غلط، بگذار جاري شود و بيايد، همه را جمع كن و بنويس، بعد سر فرصت با راهنمايي معلم يا مربي يا دوست يا همفكر آنها را ارزيابي كن، سبك سنگين كن، از فيلترها رد كن و براي هدفي كه داشتي از آنها استفاده ببر. گاه مي‌بيني در هنگام نوشتن چيزهايي به ذهنت آمد كه اصلا به آنها فكر نكرده بودي و در اين نوشتن‌ها شكوفه‌هايي در انديشه‌ات جوانه زد كه بعدها گل‌هاي معطري از آنها حاصل شد.

مشاهير چه مي‌گويند؟
توماس اديسون را مي‌توان تقريبا خلاق‌ترين فرد در تاريخ بشر ناميد. او مي‌گويد: خلاقيت 99درصد سخت كار كردن است و تنها يك درصد الهام گرفتن. در اينجا قصد نداريم به مقوله‌هاي كوشش و اراده يا الهام و شهود و نقش آنها در خلاقيت بپردازيم بلكه مي‌خواهيم يكي از برداشت‌هاي غلط از خلاقيت را بررسي كنيم.
بسيار جالب است كه اديسون در اين كلام هيچ درصدي را به نبوغ اختصاص نمي‌دهد. اين در حالي است كه در تعريف يا نگاه اكثر افراد واژه خلاقيت با نبوغ همراه است.برايان تريسي از مشهورترين متخصصان تفكر و مديريت در راهنماي تفكر خلاق در رابطه با ارتباط خلاقيت و نبوغ تعاريفي را ارائه مي‌دهد. او اين طور به طرح مسئله مي‌پردازد كه انيشتين مي‌گويد: « هر بچه‌اي وقتي به دنيا مي‌آيد نابغه است». اما دليلي كه باعث مي‌شود اغلب مردم با باهوشي و ذكاوت رفتار نكنند آن است كه نمي‌دانند چقدر باهوش هستند.

گنجي پنهان‌ در عقربه‌هاي ساعت

تعطيلات آخر هفته با سخاوتمندي اين زمان را به ما هديه مي‌كند كه ذهن و جسم و روانمان را پالوده و ترميم كنيم.

واژه‌هايي نظير عاطل، معطل و تعطيل هم‌خانواده هستند؛ نه به اين معنا كه در تعطيلات اين همه كنار هم قرار گيرند و ما را به موجوداتي عاطل و ساكن تبديل كنند. همه ما به نوعي تجربه كرده‌ايم و مي‌دانيم زندگي شهري خيلي وقت‌ها به يك ستيز تمام‌عيار تبديل مي‌شود و به دنبالش روح و ذهن آدمي را زخمي‌ مي‌كند. زمان در اين ميان نه به شكل محض و مجردي‌اش، بلكه به صورت كار كردن مي‌تواند مرهمي روي اين زخم‌ها بگذارد.
تعطيلات آخر هفته با سخاوتمندي اين زمان را به ما هديه مي‌كند كه ذهن و جسم و روانمان را پالوده و ترميم كنيم. اين زمان فرصت تنفسي در درياي متلاطم و توفاني است. حال اگر كسي از اين فرصت براي پر كردن شش‌ها و نفس‌گيري دوباره استفاده نكند، طبيعي است در همان روز اول هفته پيش رو به تحليل خواهد رفت.
با اين همه، هنوز ارزش‌ها و جايگاه تعطيلات آخر هفته در فرهنگ عامه ما بدرستي شناخته نشده است. مطمئنا بهره‌برداري از اين گنجينه غني تاثيرات بسيار مطلوب خانوادگي، اجتماعي و حتي اقتصادي خواهد داشت. اين فرصت را از دست ندهيد .
دكتر فرزانه صداقت، روان‌شناس و استاد دانشگاه مديريت تعطيلات آخر هفته را نكته‌اي بسيار مهم و كليدي در زندگي شهري مي‌داند و مي‌گويد: تجسم كنيد ما يك هفته در گرما يا سرما آويزان مترو و اتوبوس شده‌ايم. انواع استرس‌ها را به خودمان تحميل كرده‌ايم. آدم‌هايي را ديده‌ايم كه به ظاهر چشم و گوش دارند، اما چشم و گوش براي ديدن ما و توانايي‌هايمان ندارند.
يا آدم‌هايي كه به شكل افراطي دلسوز هستند و با اين دلسوزي زياده از حد رنجمان مي‌دهند. حال يك هفته در استرس و دشواري‌هاي ريز و درشت سپري شده و ما به تعطيلات آخر هفته‌ رسيده‌ايم. تازه فرصتي براي ترميم دوباره و جان دوباره يافتن پيدا شده است.
اينجاست كه دوستان و اقوام ما دعوتنامه‌هاي شفاهي‌شان را مي‌فرستند و با جمله «اگه نيايين ناراحت مي‌شيم» ما را مجاب مي‌كنند كه بلند شويم و برويم به جايي كه به ما گفته‌اند. خب چه بايد بكنيم؟ بايد وسايل فلان غذا يا فلان سالاد را كه از طراز جمع عقب نباشد، درست كنيم. زمان زيادي صرف درست كردن اين غذا خواهد شد.
بعد هم به اين سوال خواهيم رسيد كه «چه بپوشيم»؛ اين لباس را ديده‌اند، آن لباس را نديده‌اند. فلاني اگر به مهماني نيايد، مي‌توان اين لباس را پوشيد؛ اما اگر بيايد... هنوز به مهماني نرفته، موجي از سوالات منفي در ذهنتان رفت و آمد مي‌كند و احتمالا كار به بگومگو مي‌كشد.

اگر دوست نداريد، به مهماني نرويد
امروز روز اول هفته است. شما بايد از تعطيلات و تمدد ذهن و روان حال و روز خوبي داشته باشيد؛ اما مثل يك زخمي با احساس سردرد از خواب بيدار مي‌شويد. انگار كوه كنده‌ايد. در واقع يك مهماني كه به ظاهر در آن خنديده‌ايد و حتي ممكن است فكر كنيد خوش گذشته، همه چيز را خراب كرده است.
اگر در اين تعطيلات به چنين مهماني‌هايي نمي‌رفتيد، بهتر نبود؟ كمتر به بطالت نمي‌گذشت؟ تازه اين سرانجام مهماني‌هايي است كه با رغبت مي‌رويم. شما خودتان تصور كنيد مهماني‌هايي كه ما صرفا به دليل ترس از پس زدن و انگ خوردن در آن شركت مي‌كنيم چه آسيب‌هايي به ما مي‌زنند.

نه بگوييد و صداقت را قرباني نكنيد
دكتر صداقت، زمان را يكي از عناصر مهم در مديريت تعطيلات آخر هفته مي‌داند و معتقد است: زمان مولفه‌اي محوري در رسيدن به آرامش و رشد دروني است. شما بايد سود و زيان «نه‌ گفتن» به درخواست‌ها در تعطيلات آخر هفته را در ذهنتان بسنجيد. اگر اين سنجش را درست انجام دهيد، خواهيد ديد خيلي راحت مي‌توانيد نه بگوييد. هيچ‌وقت اجازه ندهيد ديگران با كنترل از راه دور درباره شما تصميم بگيرند. ما بايد ياد بگيريم براي خودمان زندگي كنيم، نه مجري نقشي باشيم كه ديگران براي ما مي‌نويسند و ما بايد اجرايش كنيم.
وي با تاكيد بر صداقت در رويارويي با درخواست‌‌ها مي‌گويد: اگر واقعا وقت نداريد يا نمي‌خواهيد در زمان درخواست شده به دعوت دوستانتان پاسخ مثبت بدهيد، با صداقت بگوييد: «ممنون از لطف شما، اما ما در اين فرصت نمي‌‌توانيم» ، چرا صداقت را قرباني مي‌كنيد و صرفا به دليل اين‌كه دوست شما نرنجد به آن مهماني مي‌رويد؟ چند وقت پيش برنامه جالبي درباره نه گفتن از تلويزيون پخش شد. روان‌شناسي به يكي از ادارات رفته بود و به كاركنان آنجا تمرين نه گفتن مي‌داد.
صحنه‌اي را نشان مي‌داد كه 2 همكار در اتاق نشسته بودند. يكي از آن ديگري مي‌پرسيد: شما سن‌تان به اينجا رسيده، چرا ازدواج نكرده‌‌ايد؟ او اول نمي‌توانست نه بگويد، اما وقتي تمرين‌هاي قاطعيت را ياد گرفت، خيلي راحت به همكارش مي‌گفت: نه!‌ من نمي‌خواهم راجع به اين مساله با شما صحبت كنم. شما نيز مي‌توانيد نه گفتن را با همسرتان تمرين كنيد. براي كارهايي كه تمايلي به انجام آن نداريد، آنقدر نه بگوييد كه برايتان عادي شود.
ما وقتي نه نمي‌گوييم، خودمان را در شرايط خودتنبيهي قرار مي‌دهيم. براي اين‌كه مدام در ناهشيارمان مي‌گوييم من به قدر كافي خوب نيستم. بسياري از ما بدون آن‌كه حتي بدانيم ذهن و روانمان را هر روز زير شلاق خود تنبيهي كبود مي‌كنيم. نه گفتن نه‌تنها براي ما، بلكه براي طرف مقابل ما هم سودمند است، به دليل اين كه با صداقت رفتار كرده‌ايم و احساسات راستينمان را با او در ميان گذاشته‌ايم.

سفره‌اي كه روح ندارد
آسيه شريعتمدار، كارشناس ارشد مشاوره به تعطيلات آخر هفته از نقطه‌نظر انسجام خانواده و تحكيم پيوندهاي خانوادگي نگاه مي‌كند: امروزه با توجه به مسووليت‌ها و وظايفي كه هر كدام از اعضاي خانواده دارند، فرصت بسيار محدودي در طول هفته براي گفتگوهاي عميق و تبادل ديدگاه‌هايشان با هم دارند بنابراين طبيعي است كه روابط آنها تحت‌الشعاع شتاب زندگي قرار خواهد گرفت.
شريعتمدار از اصطلاحي در خانواده‌درماني به نام آيين‌هاي خانواده ياد مي‌كند. آيين‌هاي خانواده به كار بستن همه مهارت‌‌هايي است كه به انسجام دروني خانواده منجر مي‌شود. از طرفي تعطيلات آخر هفته فرصتي طلايي براي اجراي آيين‌هاي خانواده است. با اين همه،‌ متاسفانه بسياري از خانواده‌ها ارزش واقعي تعطيلات آخر هفته را نمي‌‌دانند و ساعات و لحظات آن را مثل روزهاي عادي مي‌گذرانند.
اين مشاور از معضلي به نام دور هم جمع شدن فيزيكي اعضاي خانواده ياد مي‌كند و مي‌گويد: ما امروز مي‌بينيم در بعضي خانواده‌ها سفره (به عنوان عنصر مهمي در ايجاد پيوندهاي خانوادگي)‌ مفهوم خودش را از دست داده است.
گاهي هم سفره به صورت فيزيكي وجود دارد، اما اعضاي خانواده به مثابه مجمع‌‌‌الجزايري دغدغه‌هاي شخصي‌شان را دنبال مي‌كند. از طرفي، نكته كليدي مهار همه ابزارهايي است كه به نوعي به جزيره‌اي شدن خانواده منجر مي‌شود.
بحث ما در اينجا نفي هيچ‌كدام از ابزارهاي تكنولوژيكي نيست،‌ بلكه مهار و قيد و بند بستن بر آنهاست. چه بسا بدون آن كه ما متوجه باشيم،‌ تلويزيون،‌ بازي‌هاي رايانه‌اي، رايانه‌ و دلمشغولي‌هاي ديگر ما را از هم دور مي‌كند.

عادت‌هايتان را بشكنيد
شايد يكي از مهم‌ترين سرچشمه‌هاي افسردگي بويژه در شهرهاي بزرگ افتادن در چرخه روزمرگي و فعاليت‌هاي يكنواخت باشد. امروزه روان‌شناسان درباره‌ آثار سوء و مخرب روزمرگي هشدار مي‌‌دهند. با اين همه بسياري از عادت‌هاي ما در طول هفته مي‌‌تواند با تمهيداتي در تعطيلات آخر هفته بشكند و ما را از مرزهاي افسردگي دور نگه دارد. همچنان كه دكتر صداقت نيز مرحله مهمي از شكوفايي درون را تغيير عادت‌هاي جاري مي‌داند.
او با نقل بيتي از حافظ (از خلاف‌آمد عادت بطلب كام كه من/ كسب جمعيت از آن زلف پريشان كردم)‌ مي‌گويد: عادت‌ها خيلي وقت‌ها ما را به بند مي‌كشند. گاهي حتي برنامه‌ريزي‌هاي منظم رشد درون ما را متوقف يا كند مي‌كنند. فرض كنيد ما يك عمر عادت كرده‌ايم ساعت 8 صبح از خواب بيدار ‌شويم، چرا ما نبايد حلاوت بيدار شدن در 5 صبح را به خودمان بچشانيم؟ يك عمر زندگي مي‌كنيم و يك بار در طلوع آفتاب دقيق نمي‌شويم.
دقيق شدن در اجزاي كائنات فرض كنيد طلوع آفتاب به رشد دروني من كمك نمي‌كند؟ البته شكستن عادت‌هاي جاري گاهي ممكن است براي ما ناامني بياورد؛ اما نبايد زود به آن آشيانه قديمي برگرديم. پرنده‌اي كه به آشيانه عادت كرده است، خودش را از فيض پرواز محروم مي‌كند. شكستن عادت‌ها وسيله بسيار مهمي در گسترش درون و شكوفايي ذهن و روان ماست.

تعطيلات را شخصي نكنيد
شريعتمدار، سندرم بعدازظهرهاي جمعه (احساس سنگيني، افسردگي و خفگي)‌ را مربوط به خانواده‌هايي مي‌داند كه تعطيلات آخر هفته را تلف مي‌كنند و به بطالت مي‌گذرانند. آنها از اين فرصت نه براي دور هم بودن، درددل كردن، بيان ديدگاه‌ها و مشكلات و نه براي تفريح، مسافرت‌هاي كوچك و ورزش استفاده مي‌كنند بنابراين طبيعي است بعدازظهر جمعه به حس پوچي و سرزنش مي‌رسند، اما اگر از پتانسيل تعطيلات آخر هفته بدرستي استفاده شود، نه‌تنها عاملي براي ارتقاي پيوندهاي خانوادگي خواهد بود، بلكه با ايجاد شور، نشاط و انرژي اعضاي خانواده را براي شروع هفته‌‌اي پربار آماده خواهد كرد.
اما مولفه‌اي كه اين مشاور روي آن تاكيد مي‌كند، برنامه‌ريزي است: متاسفانه ما شاهديم كه بسياري از خانواده‌ها برنامه خاصي براي گذران مطلوب تعطيلات آخر هفته ندارند و گاهي مي‌بينيم همه چيز را از منظر اقتصادي و معيشتي تعبير مي‌كنند (ما درآمد كافي براي بيرون رفتن نداريم... ما پول كافي براي...) در صورتي كه مهارت‌هاي گذران اوقات فراغت به هزينه‌هاي آنچناني نياز ندارد.
چه‌بسا خانواده‌هايي با درآمدهاي بالا و با وجود هزينه‌هاي آنچناني نتوانند به سطح مطلوبي از رضايت و آرامش در تعطيلات آخر هفته برسند و در نقطه عكس، خانواده‌اي فاقد امتيازهاي مالي باشد، اما با برقراري پيوندها و تكاپو براي انتخاب بهترين گزينه‌ها به سطح رضايت و خرسندي برسد.
نكته ديگري كه اين مشاور به عنوان چالشي در استفاده درست از تعطيلات آخر هفته ياد مي‌كند، به نوعي مي‌توان آن را شخصي كردن تعطيلات ناميد. تلقي بسياري از اعضاي خانواده‌ها از تعطيلات آخر هفته يك تلقي كاملا شخصي به دور از كاركردهاي خانوادگي است.
گاه مي‌بينيم در روز تعطيل مرد از صبح تا ظهر با اتومبيلش در پاركينگ خانه مشغول است و بعد از ناهار هم تا غروب چرت مي‌زند، زن با ماشين لباسشويي و آشپزخانه و اجاق گاز مشغول است و بچه‌ها نيز هر كدام به فراخور سني و جنسيت‌شان سراغ دلمشغولي‌هايشان مي‌روند. نتيجه شخصي كردن تعطيلات آخر هفته همان احساس رخوت و خستگي است كه معمولا خانواده‌ها در ابتداي هفته دچارش مي‌شوند.

هدف از آموزش چيست؟

بر اساس جهان‌بيني‌هاي مختلفي كه در جوامع بشري وجود دارد مي‌توان اهداف مختلفي را براي آموزش پيدا كرد.

انسان انديشمند براي انجام دادن امور از هدف آنها پرسش مي‌كند.
پرسشگري مشخصه تفكر براي يافتن پاسخ است. تا پرسش نباشد، پاسخي درخور به وجود نخواهد آمد. آموزش و تحصيل هم از همين مقوله است. بخش قابل توجهي از زندگي آدميان، صرف آموزش و تحصيل علم مي‌شود.
با اين حساب اگر آدمي ‌موجودي متفكر است، بايد اين پرسش اساسي را از خود بنمايد كه هدف از آموزش چيست؟ چرا عمر آدمي‌بايد صرف آموختن شود. رهاورد آن چيست؟ آيا تحصيل بايد آدمي‌را به نقطه‌اي رهنمون شود يا خير؟
پرسش از هدف آموزش، پرسشي فلسفي است و آدمي‌بدون تامل درباره پرسش‌هاي فلسفي نمي‌تواند «راهبرد» و «جهتي» درخور براي كارها، زندگي و فعاليت‌هايش بيابد. هر چه موضوع مورد پرسش مهمتر باشد، نتيجه آن هم براي انسان و جامعه انساني مهم‌تر است.
اكنون كه پرسش درباب هدف آموزش است بايد بگويم كه هر معنايي كه نظام آموزشي از هدف آموزش دارد همان معنا در زندگي انساني و تمدن بشري خود را نشان مي‌دهد.
ما وقتي از آموزش براي انسان پرسش مي‌كنيم در واقع مي‌خواهيم جهت زندگي انساني را هم مورد كنكاش قرار دهيم. آيا اساسا براي آموزش بايد هدفي متصور باشيم يا آموزش خود في‌نفسه هدف است؟ اين آموزش‌ها انسان را به كجا مي‌خواهند ببرند؟ آيا تفاوتي ميان هدف آموزش براي انسان مسووليت‌پذير و انسان مسئوليت‌گريز وجود دارد؟ اگر هدف آموزش با هدف اخلاق همراه نباشند چه خواهد شد؟ آيا ربطي ميان بحران‌هاي سياسي ، اجتماعي ، فرهنگي ، زيست محيطي ، اخلاقي و هدف آموزش وجود دارد يا خير؟ آيا بحراني كه محيط‌ زيست امروزه بشر دارد (آلودگيهاي هوا، آب، زمين و...) ربطي به هدف آموزش دارد يا نه؟ اگر آموزش‌هاي پزشكي، مهندسي، كشاورزي؛ تكنيكي و مانند آن پس از دوران روشنگري، با هدفي مفيد فايده انسان و جامعه و تمدن انساني طراحي شده‌اند، پس چرا چنين بحرانهايي در عرصه‌هاي مختلف زيست بشري به وجود مي‌آيد؟
بنابراين اين پرسش، هم عميق است و هم به نوعي سرنوشت‌ساز. هم با اكنون ما در ارتباط است هم با آينده و هم در واقع پرسش از يكي از مهم‌ترين فعاليت‌هاي بشري است.
بر اساس جهان‌بيني‌هاي مختلفي كه در جوامع بشري وجود دارد مي‌توان اهداف مختلفي را براي آموزش پيدا كرد. در يك نظام آموزشي، انسان مي‌آموزد كه چگونه انسانيت خود را كامل كند و وظيفه و تكليف خود را در زندگي بيابد و در يك نظام‌واره ديگر مي‌آموزد تا براي رفاه و پيشرفت هر چه بيشتر خود، به كنترل طبيعت و هستي بپردازد، از آن بهره‌مند شود. اما دريغ كه هر چه سلطه بيشتر مي‌شود رفاه و آرامش دست نيافتني‌تر مي‌شود.
جالب‌تر اين كه هم در نظام آموزشي سنتي و هم مدرن، موضوعات علمي‌مانند رياضي، پزشكي، مهندسي وجود داشته‌اند اما چون «بينش‌‌ها» متفاوت است، نتايج و روش‌ها هم متفاوت است.
من مي‌خواهم بيش از همه بر روي اين نكته تاكيد كنم كه انسان مسووليت‌پذير وقتي هدفي براي آموزش تبيين مي‌كند، در آن هدف نه فقط انسان و منافع شخصي او ، بلكه همه هستي را مورد نظر قرار مي‌دهد.
چرا كه او ميان اين دو هماهنگي مي‌بيند. انسان را از آن نظر كه فاعل شناساست (subject) و هستي را از آن نظر كه متعلق شناخت(object ) است. بعد رابطه ميان اين دو را مي‌سنجد و مي‌خواهد بداند كه نتيجه شناخت و دانايي چيست؟
آيا شناخت و دانايي براي انسان تكليف و مسووليتي را هم در پي دارد يا نه؟ اگر آري، آنها چيستند؟ آيا مي‌توان از وظايف انساني در قبال طبيعت و خود دست برداشت؟
اكنون بجاست كه انديشمندان درباره هدف آموزش، حوزه اخلاق و مسووليت‌ها و تكاليف انسان تحقيق كنند. من نمي‌خواهم به تبيين گستره اين مقوله بپردازم. قصدم از بيان اين دو مقوله ضمن اشاره‌اي كوتاه به هدف سمينار، توجه به يك نكته در نظام آموزشي كنوني و ارائه راه حلي ممكن براي آن است.

نظام آموزشي امروزين و مقوله فلسفه براي كودكان‌
يكي از تعاريف مقبول آموزش آن است كه آموزش براي برطرف كردن نيازهاي مختلف انسان در طول زندگي‌اش به كار مي‌رود. اين نيازها وجوه گوناگون دارند. اگر بپذيريم كه يكي از نيازهاي اساسي انسان، بر حسب حيوان ناطق بودنش‌ (rational animals)، تفكر است بايد بپرسيم كه جاي آموزش تفكر در نظام‌هاي آموزشي ما در كجاست؟
در موضوعات درسي موجود مثل ادبيات، تاريخ، جغرافي، فيزيك، روان‌شناسي و مانند آن شيوه‌هاي تفكر و يا تمرين تفكر به دانش‌آموزان آموخته نمي‌شود و عمدتا نظام آموزش در چنين مباحثي حفظ محور و يا آشنايي با ابزار و تسلط بر آن است. آنچه به دست دانش‌آموز مي‌آيد در واقع همان جمع‌آوري اطلاعات (gathering Information) يا داده‌هاست.
با توجه به مقدمه بالا، انديشمنداني كه در باب مساله آموزش نگراني داشته‌اند مقوله آموزش تفكر در نظام آموزشي را مورد توجه قرار داده و به برخي راه‌حل‌ها رسيده اند.
در اين مقاله ضمن ارائه نمونه از تجربيات نويسنده؛ براي دستيابي به يك راه حل ممكن در پركردن خلاء آموزش تفكر به تعريف و تبيين آنچه كه به «فلسفه براي كودكان»، «فلسفه با دانش‌آموزان» يا «آموزش از طريق بحث» مطرح است، مي‌پردازيم.
پيش از ورود به بحث اشاره به اين نكته لازم است كه مراد از ارائه اين برنامه آموزشي تقليد قدم به قدم آن نيست، بلكه بايد گفت كه هر جامعه و هر فرهنگي مي‌تواند به فراخور حال خود، تدويني بومي‌از اين مقوله داشته باشد.
شايد در نگاه اول گمان رود كه فلسفه براي كودكان آموزش انديشه‌هاي فيلسوفاني چون كانت و هگل و ماركس و... به كودكان يا دانش‌آموزان است. در حالي كه اين مقوله اساسا هدفي مجزا از آموزش انديشه‌هاي فلسفي به دانش‌آموزان دارد. ضمن اين كه اين مقوله در پي درمان آموزش غير فلسفي فلسفه به دانش‌آموزان نيز هست.
چرا كه بسيار پيش مي‌آيد كه اتفاقا كلاس درسي كه فلسفه نام دارد به هر چيزي جز كلاس فلسفه به ماهو فلسفه شباهت دارد. مراد آن است كه در دوران كنوني و در نظام آموزشي ما فلسفه، درس تاريخ فلسفه يا تاريخ فيلسوفان است و نه آنچه كه به اصطلاح «فلسفيدن» مي‌توان ناميد.
از همين رو پيشتر اشاره شد كه مقصود اين روش غير از آموزش ايده‌هاي فيلسوفان به دانش‌آموزان است بلكه مساله فيلسوف كردن آنهاست. واضح است كه فيلسوف شدن، نه به معني كانت و هگل شدن بلكه به معني داشتن توانايي انديشه، تحليل، نقد و تصميم‌گيري است. يعني محقق شدن دانش‌آموز و توانايي او براي بحث.
بحثي كه هم به لحاظ منطقي و هم به لحاظ محتوايي غني باشد. چرا كه تفكر هم مانند ساير امور ديگر تمريني هم هست. يعني براي تفكر بايد دست به دامن تمرين و تجربه هم شد. آنچه نظام آموزش معاصر به دانش‌آموز ياد مي‌دهد اين است كه وقتي او را به عرصه جامعه مي‌فرستد، اساسا فاقد قدرت تحليل، تفكر، و شناخت است. تابع منطقي چنين امري، بحران‌هاي زندگي شخصي، اجتماعي، سياسي، اقتصادي، زيست محيطي و مانند آن است.
حتي تفكر و گزاره‌هاي مربوط به آن، به صورت تقليدي به دانش‌آموز، آموزانده مي‌شود. براي اثبات صحت اين امر، كافي است كه سوالي واحد را از دانش‌آموزان مختلف بپرسيم؛ شايد اكثر جواب‌هاي آنها مشابه باشد. اما بايد توجه داشت، يكساني جواب بدان معنا نيست كه آنها داراي تفكر مشابه هستند بلكه از آن روست كه آنان اساسا خود نمي‌انديشند، بلكه محفوظات و مسموعات خود را دوباره تكرار مي‌كنند.
اين بدان معناست كه جامعه و افراد آن حتي در تفكر هم مقلد باشند و اين بزرگترين آسيبي است كه به پيكره جامعه بشري وارد مي‌شود. با گذر از اين مقدمه، بحث آن است كه فلسفه براي دانش‌آموزان، گرچه هنوز در كشورهاي مختلف جهان در حال خوديابي و طي مراحل رشد خود است و در ايران نيز گام‌هاي اوليه خود را برميدارد، اما در يك جمله ساده عبارت است از متفكر كردن خود دانش‌آموز نه ارائه تفكر تقليدي به او.
بحث از روش اين مقوله هم، البته در جاي خود نياز به تأمل دارد. در دنياي امروز، روش‌هاي مختلفي براي اين مقوله وجود دارد كه برخي از آنها برپايه متن داستان و خواندن آن در كلاس و برخي ديگر بحث‌هاي سقراطي و مانند آن است.
بحث از روش خود موضوع مستقلي است، اما به هر حال هر روش محصول تجربه اي است كه افراد متبحر در اين رشته به دست آورده‌اند و نمي‌توان آنها را ناديده گرفت. بنابراين فلسفه براي دانش‌آموزان نظامي‌است براي فعال كردن كلاس درس به مثابه گروه فعال بحث، تضارب آراء، تحليل انديشه‌ها، تصميم‌گيري، پرورش نيروي تفكر و مانند آن.

رهيافتي به مفهوم واقعي فلسفه براي كودكان
فلسفه براي كودكان به معناي تزريق مفاهيم خاص فلسفي يا آموزش مقولات فلسفي سطح دانشگاهي براي كودكان و مدارس نيست. بلكه اين موضوع عبارت است از :
- بازسازي نظم كهن فلسفه چنان كه براي معلمان و دانش‌آموزان قابل فهم باشد.
-‌ تفكر از راه‌ها و سطوح متفاوت و مختلف. به عنوان مثال: تفكر در باره يك سوال يا مفهوم و سپس بازگشت به عقب و «تفكر درباره تفكر خودمان».
- كمك به كودكان براي درك و ديدن «حقايق دشواري» كه قابل پرسش نيستند و ايده‌هاي شخصي كه هيچ توجيهي ندارند؛ كمك به آنها براي مستدل و منطقي ساختن گزاره‌ها.
- پايه‌گذاري براي تفكر خوب و استدلال در همه زمينه‌ها در كودكان هم در مدرسه و هم در خانه.
- كمك به كودكان براي يافتن نقطه ارتباط ميان عقايد و نظرات آنها با ديگران؛ بدين وسيله آنها مي‌توانند داراي فهمي‌منطقي از جهان و تجربيات خود درآن شوند.
- فراهم كردن فرصت در كودكان نه فقط در جهت جذب و بيان عقايد ديگران بلكه براي كشف و ابداع عقايد و ايده‌ها.
- به‌جاي آن‌كه سوالات و پاسخ‌ها بر اساس طرح از پيش تعيين شده درس‌ها باشد؛ آموزش راه‌هاي متفاوت پرسشگري به كودكان به منظور رسيدن به قلب موضوعات صورت گيرد. فلسفه براي كودكان بيش از آن‌كه در پي حل مشكلات باشد درباره يافتن مشكلات و موضوعات است. (احياي خردورزي)
-‌ تشويق كودكان براي تفكر درباب امكانهاي نو و ثانوي و بكار بردن تصورات خودشان. فلسفه براي كودكان هم آفرينشگر است و هم انتقادي.
-‌ تعليم كودكان براي اين‌كه به عقايد و انديشه‌هاي ديگران احترام بگذارند؛ در حالي‌كه همزمان آنها به تفكر درباره دلايل فكر، سخن و كردارشان تشويق مي‌شوند .
تجربه‌اي شخصي: نويسنده در روش خود براي افزايش مهارت تفكر دانش‌آموزان و همچنين آشنا كردن آنان با فلسفيدن، معمولا از متن استفاده نمي‌كند، بلكه از آنجا كه غرض انديشه‌ورزي است به عنوان يك معلم كلاس را با پرسشگري آغاز مي‌كند.
كلاس‌هاي بحث ما نه در ايران و گفتمان فكري و فرهنگي حاكم بر آن بلكه در جمهوري آلباني با فضاي خاص گفتماني آن شكل گرفته است. شايد بهترين تعريف براي وضعيت حاكم بر چنان نظامي ‌بحران آموزش باشد. با اين حال كلاس‌هاي بحث فلسفي ما انديشه‌ورزي محسوسي را در جامعه اي كه اساس ذهني دانش‌آموزان آن بر تقليد است، به وجود آورد.
نويسنده بارها و بارها از دانش‌آموزان مختلف سوالي مشابه را پرسيده است و آن اين‌كه: مهمترين سوال زندگي شما چيست؟ پاسخ يا عدم پاسخ دانش‌آموزان به اين پرسش هر كدام حاوي مفاهيمي ‌است. اگر دانش‌آموز اظهار نمايد كه اساسا پرسشي ندارد، معلوم مي‌شود كه او كمتر به تفكر در خود و هستي پرداخته است و اساسا نمي‌داند كه پرسشي هم بايد وجود داشته باشد.
آنهايي هم كه پاسخ مي‌دهند بسته به نوع سوالي كه بيان مي‌دارند سطح تفكر خود را آشكار مي‌كنند. از همين روست كه در دوره‌هاي كلاسي بحث موضوع مورد بحث با همين سوالات پيدا مي‌شود و بحث بر روي چنين مباحثي بيش از يك ترم درسي را فرا مي‌گيرد. اما در عرض بحث پيرامون اين پرسش‌ها دانش‌آموزان فرا مي‌گيرند كه چگونه اولا پرسشگري كنند. چرا كه پرسيدن خود آغاز فلسفيدن است.
بعد از آن مي‌آموزند كه چگونه به پرسش‌هاي ديگران گوش دهند و بعد بفهمند كه آيا پرسش و مراد و مقصود پرسشگر را فهميده‌اند يانه؟ سپس وارد بحث بر سر موضوع مي‌شوند و به بيان نظريات خود مي‌پردازند.
اين نظريات هم درواقع مورد نقد قرار مي‌گيرد و كلاس با انديشه‌ورزي فيلسوفانه پيش مي‌رود. دانش‌آموزاني كه در چنين كلاس‌هايي حضور داشته‌اند، خود اظهار مي‌دارند كه نگاه آنها به خود و هستي و ديگران پس از چنين كلاس‌هايي بسيار تغيير كرده است. در بخش ديگر اين نوشتار نمونه‌هايي از بازتاب دانش‌آموزان نسبت به كلاس آمده است.

بخشي از پاسخ دانش‌آموزان را با هم مي‌خوانيم:
1- چرا زندگي مي‌كنيم؟
2- آيا بعد از مرگ جهان ديگري هست؟
3- چرا ياد گرفتن مهم است؟
4- چگونه انساني هستيم؟
5- آيا انسان هميشه آزاد است؟
6- روحمان در كجا قرار دارد؟
تجربه كلاسي ديگر: در يكي از كلاس‌هاي ترجمه قسمتي از كتاب دنياي سوفي را مي‌خوانديم. در اين بخش «سوفي»خود را در آينه مي‌نگرد و در انديشه خود، تصوري نازيبا از خود دارد. او فكر مي‌كند : چه حيف! كاش مي‌شد آدم صورتش را خودش انتخاب مي‌كرد. بعد اين سوال پيش مي‌آيد كه راستي چه مي‌شد اگر آدمي‌ خود صورت خود را انتخاب مي‌كرد؟
به دانش‌آموزان گفتم: اكنون شما خود را به جاي «سوفي» بگذاريد. در چنان فضايي چه سوالاتي به ذهن شما خطور مي‌كند؟
ابتدا برايشان كمي ‌دشوار بود. اما پس از شروع به تفكر سوالات جالبي را در اين باره مطرح كردند. سوالات آنها نشان دهنده نوع تفكر آنها بود.

حضرت رسول(ص)‌ مي‌فرمايند: اي مردم! هركس از شما در اين ماه انسان با ايمان و روزه‌داري را افطاري دهد براي او نزد خداوند پاداش آزاد كردن يك برده و آمرزش همه گناهان گذشته او نوشته مي‌شود...

گزاف نيست اگر بگوييم اين روزها يكي از زيباترين لحظات، طنين نواي ربنا به عنوان مجوز حضور بر سفره‌هاست. 15 ساعت را با ضعف، خشكي دهان و احيانا استشمام بوي غذاي نيمروز همسايه و همكار، پشت سر گذاشته‌اي و با اين نيت كه رضايت حق را حاصل كرده‌اي، اولين چاي و شكر را هم مي‌زني و بوي نان تازه را با تمام وجود به داخل ريه مي‌راني.
افطار لحظه‌اي است كه تا روزه‌دار نباشي دركش نمي‌كني و سفره‌اش را با تمام سادگي، زيباترين و مجلل‌ترين سفره نخواهي ديد.
از رمضان و بركات آن بسيار نوشته‌اند. لحظاتي مانند افطار، سحر، شب‌هاي قدر و ... كه سراسر صواب و ثواب است. خاصيت ماه رمضان به مدد همين لحظه‌ها اين است كه با ديگر ماه‌ها متفاوت است و وقتي مي‌رسد، همه چيز رنگ و بوي ديگري مي‌گيرد.
اين تغييرات از كاهش ساعات بار ترافيك و افزايش آن در ساعات خاصي از روز، تعطيلي اغذيه‌فروشي‌ها در پيش از افطار و بساط حليم و آش رشته كنار خيابان‌ها و گران شدن بعضي مواد غذايي مثل شكر و خرما و گوشت و حبوبات و ... همه و همه حتي براي روزه‌خوارها محسوس است.
ميان همه تغييرات، پهن شدن سفره‌هاي افطاري ابتداي شب در بيشتر خانه‌ها، رستوران‌ها، تالارها و ... سنت پسنديده‌اي است كه به شكل‌هاي مختلفي دنبال مي‌شود.
در بعضي مساجد و مجموعه‌هاي خيريه، افطاري محرومان و افراد كم‌بضاعت در شب‌هاي رمضان حال و هواي خاصي دارد. بعضي از خيرين و دست‌اندركاران مراكز خيريه هم با طبخ و سفارش غذا و توزيع آن در محلات محروم شهر به اطعام روزه‌داران مي‌پردازند. حال و هواي اين افطاري‌ها با ديگر افطارها متفاوت است ، بخصوص افطاري‌ هايي كه در هتل‌ها، تالارها و سرسراهاي شهر مشتريان ويژه‌اي دارد.
پيرمردي مقابل در اصلي يكي از همين تالارها ايستاده است، روزه‌داران دسته دسته براي افطار وارد مي‌شوند، ولي او نمي‌تواند چون كارت ويژه ندارد، او را نمي‌بينند. او را حتي نگهبان تالار كه دائم خم و راست مي‌شود هم نمي‌بيند. چشمانش دنبال كسي است يا شايد لقمه‌اي.
پس از ساعتي انتظار، نگهبان ديگري با ظرفي سفيد و در بسته خارج مي‌شود و چشمان پيرمرد برق مي‌زند. گوشه‌اي مي‌نشيند روي زمين براي افطار و اذان به آخر نرسيده، او مي‌ماند و ظرف خالي.
چند متر آن سوتر پشت ديوار تالار، مردان و زناني نشسته‌اند، آنها هم افطار را به پايان مي‌رسانند و خداي را شكر مي‌كنند، در حالي كه بشقاب‌ها هنوز نيمه مانده و روزه‌داران غذا را پس مي‌زنند به سراغ دسرهاي رنگارنگ مي‌روند. اين هم يك نوع افطاري است.
اين شب‌ها، لحظاتي اينچنيني بسيار تكرار مي‌شود. افطارهاي پرزرق و برق و سفره‌هاي رنگارنگي كه گاه تا 10 نوع غذا و نوشابه آن راتزيين كرده‌اند. به نظر نمي‌رسد اين سفره با سفره افطاري مولا علي(ع)‌ در شب نوزدهم رمضان كه از نان و شير و نمك خواست تا يكي را بردارند شباهتي داشته باشد از آن مهم‌تر، هزينه هنگفت افطاري‌هاست كه متاسفانه بعضي از آنها از بيت‌المال تامين مي‌شود.

افطاري‌هاي خانوادگي‌
سفره‌هاي افطار زماني تنها با نان و پنير و سبزي و مقداري زولبيا و باميه و شايد هم آش يا شله‌زرد، ده‌ها مهمان را سير مي‌كرد. اين روزها تشريفات و مهماني‌ها كه عنوان افطار را يدك مي‌كشند آنقدر رنگ و لعاب متفاوتي دارند كه به ابزاري براي پاسخ به حس چشم و همچشمي ميزبان و مهمان تبديل شده‌اند.
سيدحامد حسيني، كارشناس مسائل مذهبي يكي از سنت‌هاي حسنه را نزد خداي متعال، سنت افطار دادن مي‌داند كه در بسياري از روايات به آن تاكيد شده و باعث آمرزش گناهان مي‌شود. او مي‌گويد: امروزه در كشور ما جايگاه برخي ارزش‌ها تغيير كرده و ارزش ذاتي اموري مانند افطاري دادن جايش را به تجمل‌گرايي داده است افطاري‌ها و ضيافت‌هاي ماه مبارك رمضان به جاي اين كه رفتار ديني را تداعي كند، رفتار تجمل‌گرايانه را تداعي مي‌كند كه اين مساله، البته ناشي از زندگي مدرن و مصرف‌گرايي است كه اهداف معنوي را به فراموشي سپرده است.
وي همچنين رفتار ديني را رفتاري مي‌داند كه بازتابي از سنت واقعي و منطبق با دين باشد، بنابراين رفتارهايي كه با عنوان دين ولي همراه با سليقه اجرا مي‌شود، براساس سنت نيست، بلكه بدعت‌هايي است كه در جامعه منعكس مي‌شود و كنش‌ها و واكنش‌هاي مختلفي دارد.
به عقيده اين كارشناس مسائل ديني، اشاعه چنين رفتارهايي باعث انزجار از دين و نگاه تحريف‌آميز به دين مي‌شود.
حجت‌الاسلام حسيني، معتقد به بهينه‌سازي تعاريف موجود ارزش‌ها در حوزه اجتماع مانند خانواده و فضاي فردي است. وي توضيح مي‌دهد: نگاه دين نسبت به سنت‌هايي مثل افطاري دادن شفاف است.
نگاه‌هاي سليقه‌اي در خانواده و ارگان‌هاي دولتي بايد آسيب‌شناسي و اصلاح شوند. تنها در اين صورت خيلي از مسائل و سنت‌ها هويت اصلي خود را پيدا مي‌كنند و درحوزه رفتار ديني مطرح مي‌شوند.
حضرت رسول(ص)‌ مي‌فرمايند: اي مردم! هركس از شما در اين ماه انسان با ايمان و روزه‌داري را افطاري دهد براي او نزد خداوند پاداش آزاد كردن يك برده و آمرزش همه گناهان گذشته او نوشته مي‌شود؛ بنابراين افطاري دادن بدون در نظر گرفتن تاثير معنوي آن منجر به انحراف آن از هدف اصلي خواهد شد.
يكي از اهداف افطاري دادن در حيطه خانواده‌ها، صله ارحام است. در دنياي امروز كه روابط خويشاوندي و رفت و آمد ميان بستگان كاهش يافته، ماه رمضان با كمك سنت‌هاي پسنديده‌اي همچون افطاري دادن باعث تازه شدن ديدارها و عميق‌تر شدن روابط بين خويشان مي‌شود.
از سوي ديگر، فلسفه روزه را در بسياري موارد نزديكي اغنيا با فقرا عنوان مي‌كنند؛ بنابراين افطارها هم بايد بر همين مبنا تعريف شوند. اگر فردي در طول روز، ضعف، گرسنگي و تشنگي را براي همدردي با فقرا تحمل كند، اما هنگام افطار مانند اغنيا به خوردن و اسراف مي‌پردازد و فقرا را فراموش كند، مسلم است كه آثار روزه‌‌داري در او نمايان نخواهد شد.
متاسفانه اين روزها در ماه رمضان، افطاري بيش از آن كه سنتي الهي تلقي شود، مهماني و ديده بازديدي براي فخرفروشي و چشم و همچشمي است. پختن انواع غذاهاي خانگي، دسر، ميوه و بستني در كنار نان و پنير و سبزي چهره متعارض و دوگانه‌اي به سفره‌ها داده كه از يك طرف تداعي‌كننده سنت‌هاي ديني است و از طرف ديگر، ريشه در اسراف و تبذير دارد، چرا كه بسياري از اين غذاها دست نخورده باقي مي‌ماند.
صابر امامي نيز كه كارشناس مسائل ديني است، در اين باره با انتقاد از عملكرد رسانه‌ها مي‌گويد: وقتي سفره‌هاي غذا طوري نشان داده مي‌شود كه در آن اثري از ساده زيستي نيست و دائم زندگي تشريفاتي در خانه‌هاي چند ميليارد توماني تبليغ مي‌شود، صحبت كردن از اين كه چرا مردم در پي اسراف هستند، بيهوده است.
وي مثال‌ مي‌زند: براي تبليغ يك كالا، سفره‌اي با چند نوع غذا پهن مي‌شود و مسابقه‌اي براي پول راه مي‌اندازند. كسي براي گذشت، ايثار و مردم دوستي جايزه نمي‌دهد. تبليغ مي‌كنند كه با سرمايه‌گذاري پول بيشتري نصيبتان مي‌شود. آن‌وقت با اين روش‌ها مي‌توانيم فرهنگ جامعه را به سمتي ببريم كه افطارها ساده و بدون اسراف باشد؟
وي از نمايش بيلبوردهايي در خيابان‌ها ابراز تاسف مي‌كند كه مي‌نويسند نوروزتان پر پول باد، و مي‌گويد: چنين ديدگاه‌هايي در سطح جامعه تبليغ مي‌شود. آن‌وقت شما انتظار ساده‌زيستي از مردم داريد؟!

افطاري در تالار و هتل‌
با ورود پديدهاي مدرن به عرصه زندگي شهرنشيني، تغيير شكل بسياري از سنت‌ها امري عادي تلقي مي‌شود. توجه به اين تغييرات و روند آن وقتي شكل جدي به خود مي‌‌‌گيرد كه نهادها و افرادي كه داعيه‌دار حفظ و پاسداري از سنت‌ها هستند، در اين تغييرات نقش اساسي بازي مي‌كنند. چند سالي است سنت افطاري دادن با سفره‌هاي ساده و صميمي جايش را به افطاري در هتل‌ها، رستوران‌هاي لوكس شمال شهر و تالارهاي پذيرايي با هزينه‌هاي 2 تا 10 ميليون توماني داده است.
هزينه اين افطاري‌ها كه اغلب از سوي نهادها و سازمان‌ها و احزاب برپا مي‌شود از بيت‌المال است و اغلب افرادي كه در آن شركت مي‌كنند، جزو قشر فقير و مستمند جامعه نيستند. در اين افطاري‌ها بخوانيد مهماني‌ها برخي مديران و شخصيت‌ها به رايزني‌هاي سياسي، لابي‌هاي انتخاباتي، جلب نظر و آراي همسو و... مي‌پردازند. سفره‌هاي رنگارنگ و پرتجملي برپا مي‌شود كه ميزان معنويتش در حداقل است و بيشتر نقش باشگاه احزاب و سياستمداران را بازي مي‌كند.
هر چه به نيمه ماه مبارك نزديك مي‌شويم بر تراكم هتل‌ها، رستوران‌ها و تالارهايي كه از بودجه سالانه‌شان صرف افطار مي‌كنند، افزوده مي‌شود. با نزديك شدن به انتخابات رياست جمهوري مي‌توان انتظار داشت كه بر شمار سفره‌هاي رنگين برخي مديران و شخصيت‌ها نيز اضافه شود شايد يكي از دلايل آن را بتوان در كمبود محافل و نهادهاي فعال سياسي براي تبادل نظر سياستمداران در آستانه انتخابات عنوان كرد و بدين ترتيب افطاري‌ها رنگ و بوي رايزني انتخاباتي و سياسي به خود مي‌گيرند تا عرصه ظهور معنويت.
همچنين در اين گونه افطاري‌ها بروز پديده ناخوشايند اسراف، بيش از پيش ماهيت معنوي اين سفره‌ها را زيرسوال برده است. در پايان هر افطاري حجم زيادي از غذاهاي نيم خورده به همراه چند نوع غذا و نان و پنير و سبزي راهي سطل زباله مي‌شود. در كشوري كه بسختي به مرز خودكفايي مي‌رسد، فشار تحريم‌هاي خارجي را تحمل مي‌كند و از زيرخط فقر بودن مردمش باخبر است، چنين اسراف‌هايي به بهانه انجام سنت الهي چه معنا و مفهومي دارد؟
بنابراين آنچه در حوزه خانواده به چشم و همچشمي و فخرفروشي تعبير شده در حوزه سازمان‌ها و دستگاه‌ها نيز صادق است.
حجت‌الاسلام امامي با طرح اين پرسش كه ضيافت در ادار‌ه‌ها با چه منظور و هدفي صورت مي‌گيرد، مي‌گويد: اسلام به همه ما توصيه كرده افطاري دادن را وسيله‌اي براي ايجاد صميمت قرار دهيم. هدف از اين سنت در ادارات و سازمان‌ها هم اين است كه رئيس و كارمند و سرايدار هنگام خوردن افطاري پاي يك سفره بنشينند و به هم فخر نفروشند. آيا سفره‌هاي امروزي چنين كاركردي دارند؟ امروز نيت‌ها در افطاردهي درست نيست. در مسير شيطان است. مهم، رقابت بين روسا و چشم و همچشمي‌ها در ضيافت‌هاي بيهوده است.
وي با اشاره به وجود ريخت و پاش‌هاي زياد در برخي افطاري‌ها و صرف هزينه‌هاي بالا، اين ضيافت‌ها را فاقد معنويت مي‌خواند.
بنابراين اگرچه سنت پسنديده افطار و دعوت از روزه‌داران پاي سفره خود، اجر اخروي و آثار و تبعات مثبت دنيوي به همراه دارد، اما تغيير شكل اين سنت و خدشه‌دار شدن نيات برپاكنندگان آن ازجمله مسائلي است كه جامعه ما با آن درگير است. بسيارند كساني كه به ظاهر زندگي آبرومندانه‌اي دارند، اما در تامين هزينه‌هاي زندگي با مشقت روبه‌رو هستند.
برداشتي كه در جامعه ما نسبت به فقر وجود دارد، نيازمند اصلاح است، چون افراد آبرومند كه نيازمندان واقعي هستند در جمع ما حضور دارند و رمضان با سفره‌هاي پرزرق و برق افطاري بيش از آن كه زمان رايزني ‌هاي سياسي ، مهماني‌هاي شبانه و فخرفروشي‌هاي اقوام و خويشاوندان باشد، زمان شناسايي اين گونه افراد و خانواده‌ها و دست‌گيري از آنان است، همان‌‌گونه كه مولا علي(ع)‌ چنين عمل مي‌كرد.

بگوييد من كيستم؟

هويت داراي ابعاد و جنبه‌هاي مختلفي است و مهم‌ترين بعد آن، هويت فردي و اجتماعي است.

با نگاهي موشكافانه به دغدغه‌هاي فكري و مسائل زندگي دختران و زنان ايراني، يكي از بزرگترين درگيري‌‌هاي ذهني آنان كه همانا سؤال فلسفي، اجتماعي و فرهنگيِ تمام طول تاريخ است به خوبي نمايان مي‌شود.
پاسخ به سؤال «من كيستم» ريشه‌اي عميق در تمدن اسلامي دارد، اما انديشمندان غربي در سدة كنوني در قالب واژة هويت يا Identity به آن پرداخته‌اند.
ريشه لاتين اين واژه Identitas است كه از Idem يعني «مشابه و يكسان» ريشه مي‌گيرد. اين واژه در يك معنا بيانگر مفهوم تشابه مطلق است:‌ اين با آن مشابه است. معناي دوم آن تمايز است كه مرور زمان، سازگاري و تداوم را فرض مي‌گيرد.
به اين ترتيب، به مفهوم شباهت از دو زاويه مختلف راه مي‌يابد و مفهوم هويت به‌طور همزمان ميان افراد و اشياء دو نسبت محتمل برقرار مي‌سازد؛ از يك طرف شباهت و از طرف ديگر تفاوت. دو معناي ظاهراً متضاد كلمه هويت - تشابه و تمايز - دو روي يك سكه‌اند و آنچه در اين بين نقش اصلي را بازي مي‌كند فعل «شناسايي» است كه لازمة هويت است. انسان‌ها همواره سعي داشته‌اند تمايزي بين خود و ديگري قائل شوند.
هويت داراي ابعاد و جنبه‌هاي مختلفي است و مهم‌ترين بعد آن، هويت فردي و اجتماعي است. هويت‌هاي فرهنگي و ديني نيز از جمله ساير ابعاد هويت است اما هويت فردي و سپس هويت اجتماعي قبل از ساير هويت‌ها رشد مي‌كند و از اصالت و پايداري بيشتري برخوردار است و در رفتار فردي و اجتماعي افراد نقش بيشتري دارد. تفاوت بين هويت فردي و جمعي در اين است كه هويت فردي بر تفاوت فرد با ديگران و هويت جمعي بر شباهت او با جامعه تأكيد دارد.
ولي جنكينز (جامعه‌شناس صاحب‌نظر در بحث هويت) هويت اجتماعي را مترادف هويت مفروض مي‌گيرد و در اين خصوص مي‌گويد: «همة هويت‌هاي انساني به يك معنا هويت‌هاي اجتماعي هستند، ممكن نيست غير از اين باشد. فقط به خاطر آنكه هويت به معنا مربوط مي‌شود و معنا خصيصة ذاتي واژه‌ها و اشياء نيست، معنا همواره نتيجه توافق و عدم‌توافق است، همواره موضوع قرارداد و نوآوري است، همواره تا اندازه‌اي به اشتراك گذارده مي‌شود و تا اندازه‌اي در باب آن چون و چرا مي‌شود» و از نظر او هويت اجتماعي يك بازي است كه در آن «رو در رو بازي مي‌شود»، هويت اجتماعي درك ما از اين مطلب است كه چه كسي هستيم و ديگران كيستند و از آن طرف، درك ديگران از خودشان و افراد ديگر چيست؟ از اين‌رو هويت اجتماعي نيز همانند معنا ذاتي نيست و محصول توافق و عدم‌توافق است و مي‌توان در باب آن نيز به چون و چرا پرداخت.
يكي از اساسي‌‌ترين مسائل در اين رابطه بحث هويت‌يابي دختران و زنان جوان ايراني است. اين موضوع در بين زنان و دختران جوان به سمتي سوق يافته كه اكثر آنان از تصوري كه از خود دارند و نيز جامعه از آنان دارد، راضي نيستند و به تبع آن خواهان موقعيت جديد در جامعه هستند، ديگر مانند نسل‌هاي قبل خانه‌داري و فرزندزايي نهايت آرزو و كمال يك دختر يا زن محسوب نمي‌شود!
گيدنز(جامعه‌شناس معاصر) در اين مورد مي‌نويسد: در نسل پيش، پيوند زن و مرد مخصوصاً در ازدواج سنتي عمدتاً براساس نقش‌هاي ثابت بود، يك زن مي‌دانست كه چه سرنوشتي در انتظارش است- يك زندگي خانگي و خانوادگي كه اساساً با بزرگ كردن فرزندان پيوند خورده بود- اما در اين نسل ديگر زن بودن از نظر وظايف و هويت‌هايي كه ايجاد مي‌كند معناي روشن و مشخصي ندارد، مهم‌ترين اتفاقي كه در حال وقوع است اين است كه ديگر زنان براساس آنچه فرهنگ و يا سرنوشت محتوم به آنها ديكته مي‌كند و يا در چارچوب سرنوشتي كه به واسطة آن نقش‌هاي‌شان از پيش تعيين شده است زندگي نمي‌كنند.
مؤيد صحبت‌هاي پيشين نتايج منتشر شده از سوي پيمايش ارزش‌ها و نگرش‌هاي ايرانيان در كتاب جنسيت و نگرش اجتماعي است كه نشان مي‌دهد نگرش منفي جامعه نسبت به خانه‌داري زنان رو به افزايش است، پرسش به اين صورت مطرح شده‌است كه «نظر شما راجع به خانه‌داري زنان چيست؟» 5/63 درصد مردان و 6/80 درصد زنان در سال 82 مخالف اين مسئله بوده‌اند، اين در حالي است كه 1/60 درصد مردان و 4/77 درصد زنان در سال 1379 با خانه‌داري زنان مخالف بودند و جالب اين‌كه در سال 74 اين نسبت به 3/46 در مردان و 6/32 در زنان مي‌رسد، يعني نگرش منفي جامعه نسبت به خانه‌داري زنان رو به افزايش است.
اما نكته‌‌اي كه نبايد از آن غفلت كرد، بحث در مورد چهره‌ها و نمادهاي سنت‌گرايي و مدرنيته است كه مختلف و متنوع است ولي مفهومي كه در اين مقاله مورد استفاده و كاربرد قرار گرفته است، تصوير زن سنتي و مدرن در پايان‌نامة دكتري مريم رفعت‌جاه است. پاسخگويان ويژگي‌هاي زن سنتي را اينگونه بيان كرده‌‌اند: زن سنتي صرفاً خانه‌دار، فداكار و از خودگذشته است، به‌خودش فكر نمي‌كند، كنج خانه نشسته و در خدمت ديگران است، از خودش فكري ندارد، تابع و مطيع شوهر و زير سلطه و وابسته است، نقش‌هاي او محدود به مادري و همسري است، دچار روزمرگي است، هويت اجتماعي مستقلي ندارد و در مقابل، زن مدرن را داراي ويژگي‌هاي زير دانسته‌اند: مستقل است، نگاه غيرجنسيتي به‌خودش دارد، غالبا‌ً تحصيلكرده ‌است، در مسائل زندگي خود تأمل مي‌كند، به جاي اطاعت رابطه همكاري و مشاركت با شوهرش دارد، به ظاهر خودش اهميت مي‌دهد، اجتماعي و اهل مطالعه و ورزش است.
اين مقابلة سنت و مدرنيته در جامعة ما و در ميان بانوان ايراني به خوبي نمايان است، زماني كه پاي صحبت و درد‌‌دل زنان شاغلي كه بعضاً داراي فرزند هم هستند مي‌نشينيم، زياد مي‌شنويم كه برخي از آنان در حسرت يك خواب نيمروز در ميانة هفته (البته بدون گرفتن مرخصي) روز را به شب مي‌رسانند و اكثر آنها دليل اصلي ادامه اين نوع زندگي را مشكل مالي مي‌دانند و اذعان دارند كه اگر تمكن مالي داشتند به همان زندگي سنتي و نقش خانه‌داري بر مي‌گشتند، از طرف ديگر زنان خانه‌دار به‌دنبال فرصتي هستند تا در زمان فراغت از امور منزل به شغلي بپردازند كه منبع‌ درآمدي هم براي آنان باشد چراكه معتقدند با ورود وسايل جديد و امكانات پيشرفته عملاً بعد از چندساعت كار مداوم ديگر تا پايان روز كاري براي انجام دادن ندارند، از اين‌رو تصور ماندن به‌صورت تمام وقت در خانه براي بسياري از زنان امري غيرضروري به‌نظر مي‌آيد و اعتقاد به كيفيت به جاي كميت در بين آنها رشد كرده است.
در ابعاد گسترده‌تر و به‌صورت كلان اگر به اين سردرگمي هويت ميان سنت و مدرنيته نگاه كنيم، علل اصلي طلاق در ميان زوج‌هاي ايراني مثل زمان سابق نازايي، اعتياد همسر، ندادن نفقه يا عدم‌امانت‌داري زوجه در زندگي نيست بلكه عدم‌توافق بر پذيرش نقش‌هاي جديد جنسيتي زنان از سوي مردان، مخالفت در برابر اشتغال زنان (ديگر مردان مانند گذشته حمايت اطرافيان را در كنار گذاشتن شغل همسر به همراه ندارند) و اختلاف نگرش زناني- كه تا ديروز از ترس مخارج زندگي به برخي‌ مردسالاري‌ها و زورگويي مردان در حريم خانه و خانواده تن مي‌دادند - اكنون با دستيابي به منابع مالي، خواهان آزادي‌هاي بيشتري در محيط خانوادگي، برقراري ارتباط با افراد غريبه، استقلال در انتخاب نوع پوشش، طيف گسترده‌اي از علل نوظهور طلاق را تشكيل مي‌دهند.
در زمينة تحصيل هم مخالفت احزاب مدافع حقوق زنان با طرح سهميه‌بندي جنسيتي دانشگاه‌ها، برانگيخته بود نيز نشان از هويت جديد اجتماعي زنان دارد، زمزمه‌هايي كه از سوي مدافعان حقوق زنان براي رسيدن به پست‌هاي عالي مديريتي و بحث شايسته‌سالاري به جاي مردسالاري و يا حتي زن‌سالاري در جامعه به گوش مي‌رسد همگي نشان از هويت‌يابي جديد در اجتماع توسط زنان است.
اما تسريع و نيز موفقيت در بازتوليد هويت اجتماعي، ريشه در برخي از عوامل فردي و ساختاري دارد، كه در سطح فردي، هويت شخصي زنان (يعني همان تعريف بازانديشانه فرد از خود) تأثير دارد كه خود نيز تحت‌تأثير چند عامل است و بنابر نتايج تحقيق رفعت‌جاه، تأثير تجربة ‌اعتماد بنيادين كه هستة اميدواري و منشأ داشتن شهامت در رويارويي با واقعيت‌هاي گوناگون زندگي است، بيش از بقية عوامل (مانند روش زندگي، هويت نقشي مسلط و گرايش فرهنگي) نمود يافته‌است.
اما در ميان عوامل ساختاري مؤثر بر هويت‌يابي(دارايي‌ها، درآمد، وضعيت آموزش، سن، وضعيت تأهل، وضعيت اشتغال) تحصيلات ، بيشترين تأثير را در برابر باورهاي كليشه‌اي جنسيتي و هويت سنتي و در نتيجه در بازتعريف هويت اجتماعي دارد، تأثير اين متغير از ساير متغيرهاي ساختاري و فردي بيشتر است و در ميان زنان داراي تحصيلات عالي هرچه ميزان تحصيلات بالاتر بود، ميزان رضايت از زندگي و تحقق ايده‌آل‌ها و اميدواري و اعتماد به زندگي بيشتر است و در روايت زندگي آنها، انسجام بيشتري ميان ايده‌آل و واقعيت‌ها به چشم مي‌خورد. در مقايسه عوامل ساختاري، بعد از تحصيلات، شغل بالاترين تأثير را دارد.
اما در مقايسة دو گروه زنان شاغل و غيرشاغلِ داراي تحصيلات عالي مشخص شده‌است كه علاوه بر تحصيلات دانشگاهي شاغل بودن و يا نبودن تفاوت قابل توجهي در موافقت يا مخالفت با هويت‌هاي سنتي ايجاد مي‌كند و در مجموع زنان شاغل در برابر هويت‌هاي سنتي بيشتر مقاومت مي‌كنند و تعريف آنها از زن ايده‌آل به زن مدرن نزديك‌تر است.
و در يك جمع‌بندي كلي در مقايسة ميان عوامل فردي و ساختاري، موقعيت ساختاري زنان تأثير بيشتري در بازتعريف هويت اجتماعي آنان دارد تا هويت شخصي.

تعويض مکرر شامپوها كمكي به سالم نگه داشتن موهاي سر نمي‌كند

دکتر رقيه جبرئيلي عضو هيات علمي دانشگاه آزاد اسلامي افزود: چنانچه از شامپوي مصرفي خود راضي هستند، مي‌توانيد پيوسته از آن استفاده کنيد.

يک متخصص پوست و مو اظهار كرد: براي سالم نگه داشتن موهاي سر نيازي به تعويض مكرر شامپوها نيست.
دکتر رقيه جبرئيلي عضو هيات علمي دانشگاه آزاد اسلامي با بيان اين مطلب افزود: چنانچه از شامپوي مصرفي خود راضي هستند، مي‌توانيد پيوسته از آن استفاده کنيد.
اين متخصص پوست و مو با بيان اين که برخي افراد تصور مي‌کنند بايد از شامپوهاي خاص خارجي استفاده کنند تا بتوانند بگويند که از موهاي خود به طور صحيح مراقبت مي کنند، گفت: اين تصور نادرست است و استفاده از شامپوي استاندارد موجود در بازار که مناسب نوع موي شما بوده و داراي قيمت مناسبي نيز هست، کافي است.
وي درپايان تاكيد کرد: چنانچه صاحب موهاي خشکي هستيد از شامپوي حاوي نرم کننده استفاده کنيد

دردهایی که خبر از افسردگی می دهد

به نظر می رسد که افسردگی به دلیل عدم تعادل در بعضی از مواد شیمیایی خاص مغز اتفاق می افتد.

اغلب افراد اطلاعاتی درباره علائم احساسی بیماری افسردگی دارند،اما عوامل این بیماری شایع تنها به این موارد محدود نشده است و عوارض جسمی را نیز شامل می شود که کمتر مورد توجه قرار می گیرد.
از جمله این عوامل سردرد، کمردرد، اختلالات گوارشی و اختلال در خواب است که به بررسی آنها می پردازیم.
سردردها: سردردها در بین افراد مبتلا به افسردگی بسیار رایج است. اگر فرد اخیرا مبتلا به سردرد میگرنی شده باشد ،با بروز افسردگی شدید تر هم می شود.
کمر درد: اگر فرد قبلا مبتلا به کمر درد بوده است ، این اختلال روحی مزید بر علت شده و درد را شدیدتر می کند.
درد مفاصل و ماهیچه ها: به طور کلی افسردگی باعث می شود که دردهای مزمنی نظیر درد مفاصل بدتر شود.
درد قفسه سینه: به طور واضح باید گفت که در صورت احساس چنین دردی بدون هیچ تاملی باید به پزشک مراجعه کرد و مورد آزمایش قرار گرفت. زیرا ممکن است علامت یک بیماری جدی قلبی باشد. ولی به طور کلی در هنگام افسردگی نیز این درد احساس میشود.
اختلالات گوارشی: از جمله علائم گوارشی ناشی از افسردگی عبارتند از احساس تهوع و استفراغ . همچنین فرد ممکن است دچار اسهال شود یا به طور مزمنی مبتلا به یبوست گردد.
احساس خستگی و فرسودگی: مهم نیست که فرد چه مقدار خوابیده است، ولی با این حال احساس خستگی خواهد کرد. به طوری که خارج شدن از رختخواب برای فرد بسیار سخت و حتی غیر ممکن میشود .
اختلالات خواب: در وضعیت افسردگی اغلب افراد دچار کم خوابی می شوند.
در این حالت فرد خیلی زود از خواب بیدار میشود یا خیلی دیر به خواب می رود.
در نوع دیگر ، فرد بیش از اندازه نورمال و طبیعی به خواب می رود.
تغییر وزن و اشتها: بعضی از افراد مبتلا به افسردگی اشتهای خود را ازدست می دهند و دچار کاهش وزن می شوند. بعضی دیگر افراد به نوع خاصی از غذاها مثل کربو هیدرات ها علاقه مند شده و در این حالت مبتلا به چاقی می گردند.
احساس سرگیجه و منگی: این مورد نیز از دیگر علائم و نشانه های افسردگی می باشد.
خیلی از افراد مبتلا به افسردگی به موقع درمان نمی شوند. چون اغلب پزشکان د رتشخیص علت اصلی این اختلالات دچار گمراهی می شوند. همان طور که گفته شد ، این علائم و تغییرات فقط در سر اتفاق نمی افتد ، بلکه کلیه نقاط بدن را تحت تاثیر قرار می دهد مثل دستگاه گوارش. به نظر می رسد که افسردگی به دلیل عدم تعادل در بعضی از مواد شیمیایی خاص مغز اتفاق می افتد. بعضی از این مواد شیمیایی نقش موثری در چگونگی احساس درد دارند.بنابر این محققان معتقدند که نوع درد ی که بیمار افسرده تجربه می کند با سایر افراد فرق می کند.
درمان علائم فیزیکی: در بعضی از موارد روان درمانی و دارو به صورت ترکیبی برای درمان مورد استفاده قرار می گیرد که د رمجموع باعث رفع علائم نیز میشود. اما بهتر است کلیه علائم فیزیکی که فرد احساس می کند را به پزشک اطلاع دهد . نباید فکر کرد که خود به خود برطرف می شود، شاید به مداوای فوق العاده ای نیاز باشد. مثلا اگر فرد مبتلا به بی خوابی شده ، پزشک داروی ضد اضطراب تجویز خواهد کرد که باعث می شود فرد احساس آرامش بیشتری داشته باشد و راحت تر به خواب رود. بعضی از داروهای ضد افسردگی نظیر سیمبالتا (cymbalta) و افکسور(effexor)باعث رفع درد های مزمن نیز می شوند. همچنین بعضی از روش های روان درمانی وجود دارد که به فرد کمک می کند تا بهتر بر درد غلبه کند.

راز برای زندگی توام با عشق حتی بعد از ورود فرزند به زندگی

به مرور که تعداد فرزندان بیشتر می شوند ، دگرگونی اساسی در اشتیاق و طراوت اولیه زناشویی رخ خواهد داد و تعادلات دچار تغییر می شود.

او یک خانم 25ساله بود که با اصول مادری به اندازه کافی آشنا بود. اولین کودک او 14 ماهه بود که دومین فرزندش به دنیا آمد. او انتظار هیچ تغییر واقعی در زندگی صمیمی خود با همسرش را پیش بینی نکرده بود...
به نظر او آمدن بچه در زندگی ، یک تغییر موقت ایجاد می کرد که بعدها به طور تدریجی به روال قبلی بازگشت می کرد. ولی بعد از مدتی متوجه تغییرات زیادی شد، احساس خستگی ، استرس و هرج و مرج در تمام ابعاد زندگی. کم کم به این نتیجه رسید که شایعات مربوط به نقش تخریبی فرزند در روابط زناشویی ، چندان هم بی ربط نیست!
به مرور که تعداد فرزندان بیشتر می شوند ، دگرگونی اساسی در اشتیاق و طراوت اولیه زناشویی رخ خواهد داد و تعادلات دچار تغییر می شود. زن و شوهر تبدیل به ستون خانه شده و در عوض خانه تبدیل به شهر اسباب بازی می شود.یعنی آن فضای دنج و خلوت و دوست داشتنی دونفره دیگر وجود نخواهد داشت. معمولا زمانی که دومین فرزند به دنیا می آید ، فرزند اول به قدر کافی بزرگ شده که بتواند در بعضی موارد مستقل عمل کند و حتی دستگیر پدر و مادر باشد. اما پرستاری از نوزاد به اندازه کافی وقت گیر خواهد بود. و در نهایت مواجه با تغییرات اجتناب ناپذیر است. به طور متوسط ، والدین تنها 20 دقیقه در هفته فرصت با هم بودن را خواهند داشت. و برای غلبه بر این تغییر ناخواسته ، باید بتوان روش های جدیدی را خلق کرد تا زندگی همچنان برای زوجین لذت بخش بماند.
تعریف جدید از رابطه: شاید نتوان رابطه زناشویی خود را مثل قبل ادامه داد.
ولی در هر حال باید به گونه ای جدید و سازگار با محیط خلق شده، این رابطه را در قالب فعالیتی جدید و دوست داشتنی دو طرف حفظ نمود.
ارتباط مجدد: مرتبا راجع به کودکان و مسائل آنها باهم صحبت نکنید. شاید این موضوع جالب و جذاب باشد، اما از آن اجتناب کنید. زمانی را اختصاص دهید که تنها راجع به خود صحبت کنید.
خلاق باشید: می توانید برای 1 یا 2 ساعت ، کو دک خود را برای پیاده روی با پرستار راهنمایی کنید و در عوض این مدت را با همسر خود به دلخواه سپری کنید.
خودجوش باشید: منتظر نباشید که فرصت ها به سراغ شما بیایند بلکه خود فرصت ها را خلق کنید.
واقع بین باشید: از بیان این شکاف در ارتباط نترسید.ممکن است جسم شما پافشاری کند. برطرف کردن این سوال تنش زا اولین گام مثبت برای ایجاد یک هماهنگی اساسی در ادامه زندگی است.
رعایت این موارد سبب می شود که به تدریج بتوانید با تک تک این نقش های جدید در زندگی کنار آمده و علاقه اصلی خود را نیز از دست ندهید. یعنی عاشقی تمام عیار باقی بمانید. ارتباطی جدید خلق کنید و به نیاز ها پاسخ دهید. مهم حفظ روابط صمیمی و عاشقانه است.

خشكي چشم

اشك از سه لايه چربي، آب و موكوس تشكيل شده كه هرگونه مشكلي در هر كدام از اين لايه‌ها ممكن است، باعث ايجاد علايم خشكي چشم شود.

اشك چشم چيزي فراتر از آب ساده است. اين مايع، مخلوط پيچيده‌اي از آب، چربي‌ها، پروتئين، مواد معدني و مواد ضد‌باكتري است كه ميزان آن با پلك زدن ثابت باقي مي‌ماند.
لايه اشك با پلك زدن روي سطح چشم پخش ‌شده و باعث ديد شفاف و راحت چشم مي‌شود، علاوه بر آن چشم‌ها را حفظ كرده و آنها را نرم مي‌سازد. اين لايه خطر عفونت را كاهش داده و با هر بار پلك زدن به تخليه مواد زايد از چشم كمك مي‌كند. تحريك چشم به خاطر گرد و غبار، باد، دود يا گاز باعث توليد بيشتر اشك شده و به اين ترتيب مواد خارجي از چشم شسته مي‌شود.
اشك از سه لايه چربي، آب و موكوس تشكيل شده كه هرگونه مشكلي در هر كدام از اين لايه‌ها ممكن است، باعث ايجاد علايم خشكي چشم شود.
اين عارضه مي‌تواند، ناشي از علل ديگري نيز باشد مانند اختلال در عمل پلك‌زدن، افزايش سن (به‌دليل كاهش توليد اشك)، استفاده مكرر از لنزهاي چشمي، استفاده مكرر از مواد آرايشي (به‌دليل اختلال در كار غدد ميبومين)،‌ برخي بيماري‌ها مانند آرتريت كه در افراد مسن به كرات ديده مي‌شود، بيماري‌هاي پوستي، ديابت به «سندرم شوگرن» و يا بيماري‌هاي چشمي مثل بلفاريت (التهاب پلك) و تراخم. همچنين مصرف برخي داروها مثل داروهاي افزايش دهنده ادرار، قرص‌هاي ضد‌بارداري، داروهايي كه به‌منظور درمان فشار خون بالا استفاده مي‌شود، خواب آورها، ضد‌افسردگي‌ها، داروهاي تجويزي براي درمان آكنه (جوش)، آنتي هيستامين‌ها و... نيز مي‌تواند ايجادكننده اين مشكل باشد.
از علايم شايع اين بيماري مي‌توان به سوزش چشم، خارش، احساس جسم خارجي، ترشح چسبناك در چشم، خستگي، حساسيت به نور، تاري و احساس خشكي اشاره كرد. خشكي چشم در مراحل اوليه معمولا باعث آسيب دايمي نمي‌شود، اما اگر جدي گرفته نشود، در مراحل آخر حتي باعث كدورت قرنيه نيز مي‌شود. پرسشنامه زير مي‌تواند به شما در مراجعه به موقع به چشم پزشك براي رفع اين عارضه كمك كند. امتياز هر مورد در كنار گزينه مربوطه درج شده است و شما در پايان با جمع زدن امتيازات مي‌توانيد سلامت اشك چشم خود را بررسي كنيد.

دكتر عباسعلي كدخدايي گفت: لايحه‌ تعيين تكليف هيات منصفه‌ مطبوعات در جلسه‌ شوراي نگهبان مورد بحث و بررسي قرار گرفت و مغاير با موازين شرع و قانون اساسي تشخيص داده نشد.

هموطن آنللاین _بازنشستگانی که تا کنون موفق به دریافت ما به التفاوت افزایش 10 درصدی حقوق امسال خود نشده اند می توانند با مراجعه به پایگاه اینترنتی سازمان بازنشستگی کشوری به نشانی http://www.cspf.ir به درج شماره ملی خود اقدام تا این ما به التفاوت را دریافت کنند.

هموطن آنلاین _آیت الله هاشمی رفسنجانی در دیدار مدیرعامل و مسوولان خبرگزاری کار ایران(ایلنا) اطلاع رسانی دقیق و شفاف و انعکاس واقعیت ها را رسالت مهم و وظیفه برجسته یک رسانه متعهد و حرفه ای دانست.

پايگاه خبري الف كه به دستور دادستان تهران توقيف و فيلتر شده بود، با دستور رئيس قوه قضائيه رفع توقيف و فيلتر شد.

هموطن آنلاین_حضور تولیدات و محصولات شبکه های صداوسیمای استانی در شبکه های ملی از سال گذشته 65 درصد رشد نشان می دهد.

دبيرخانه پانزدهمين جشنواره مطبوعات و خبرگزاري ها توضيحاتي درباره چگونگي مشارکت همکاران مطبوعاتي محلي و نمايندگان رسانه هاي خارجي در جشنواره پانزدهم ارائه کرد.

مجله "همشهري جوان" وابسته به موسسه مطبوعاتي همشهري و "سرگرمي ماهانه" به صاحب امتيازي جواد انصاري روز چهارشنبه از سوي هيات نظارت بر مطبوعات توقيف شدند.

رييس جمهور در نشست صميمي با خبرنگاران با اشاره به هديه خود بمناسبت روز خبرنگار (هزينه سفر خانوادگي به مشهد مقدس) دستور داد دستگاه هاي دولتي شكايت هاي خود از رسانه ها را بازپس گيرند.

دكتر سعيد رضا عاملي گفت: با توجه به ساده انگاشته شدن ارتقاء وب‌گاه‌هاي دستگاه‌هاي دولتي، متاسفانه در كشورمان با فاصله 9 سال اين جايزه داده مي‌شود.

قابل بسط بر نحوه استفاده کاربران سالخورده از کامپیوتر

پژوهشگران توقع دارند این فن‌آوری موجب شود تا سالمندان بیشتری بتوانند بصورت آنلاین اقدام به خرید و برقراری ارتباط با دیگران بنمایند و به اطلاعات و مطالب web-base مانند خدمات درمانی دسترسی داشته باشند.

بنا به گفته پژوهشگران، آیکون‌ها، سرتیترها و ابرپیوندهای قابل بسط می‌توانند کمک بسیار خوبی برای استفاده افراد سالمند از رایانه‌ها بحساب آیند.
پژوهشگران توقع دارند این فن‌آوری موجب شود تا سالمندان بیشتری بتوانند بصورت آنلاین اقدام به خرید و برقراری ارتباط با دیگران بنمایند و به اطلاعات و مطالب web-base مانند خدمات درمانی دسترسی داشته باشند.
در این بین «المان‌های قابل بسط» یا Expanding Targets می‌توانند با استفاده از یک تغییر نرم‌افزاری ساده، کیفیت زندگی افراد سالمند را ارتقاء داده و مخصوصاً اگر قابلیت‌های حرکتی آنها با محدودیت روبرو شده باشد، یک زندگی مستقل را برای این دسته از اشخاص امکانپذیر سازند.
ETها المان‌هایی هستند که با قرار گرفتن ماوس بر روی آنها حجم‌شان افزایش می‌یابد و بدین ترتیب مشاهده و کار با آنها آسان‌تر خواهد شد.
Faustina Hwang مدیر تحقیقات دانشگاه University of Reading انگلستان می‌گوید: «استفاده از ماوس زیربنای ایجاد ارتباط با کامپیوترهای امروزی محسوب می‌شود.»
«Expanding Targets فوائد مهم و باارزشی را بهمراه آورده است زیرا افراد سالخورده با دیدن توانائی‌های خود در بحرکت درآوردن ماوس و نشانگر، اعتمادبنفس و دلگرمی زیادی بدست خواهند آورد.»
وی در ادامه می‌گوید: «امروزه یک کامپیوتر می‌تواند نقش یک طناب نجات را برای سالمندان ایفا کند. بویژه اگر تنها زندگی کنند. در این میان ETها کمک خوبی برای آزاد ساختن این پتانسیل بحساب می‌آیند.»
محققین می‌گویند در استفاده از ETها از آنجائی که ناحیه حساس به کلیک بزرگ‌تر می‌شود، درصد خطا و اشتباه نیز کاهش خواهد یافت.
در آزمایشی که در بین یازده فرد سالخورده انجام شد مشخص گردید که استفاده از «المان‌های قابل بسط» زمان انجام کارها را نیز کاهش خواهد داد.
درحال حاضر یکی از دانشجویان دوره دکترای Hwang درحال تحقیق برای یافتن دلایل دشواری عمل «کلیک مکرر» یا double-click برای سالمندان بعنوان یکی از اساسی‌ترین عملیات موجود برای باز کردن و اجرای برنامه‌ها و نرم‌افزارها می‌باشد.

انتخاب برندگان مزايده‌ اپراتور سوم اويل دي‌ ماه

كمال محامدپور گفت: خريد اسناد اين مزايده از روز 23 شهريورماه آغاز شد و تا 13 مهرماه ادامه دارد و طبق برنامه زمان‌بندي شركت‌كنندگان تا پنجم آبان‌ماه فرصت دارند كه پيشنهادات خود را در اين زمينه ارايه كنند.

معاون وزير ارتباطات و فناوري اطلاعات گفت: برندگان مزايده‌ اپراتور سوم تلفن همراه به احتمال بسيار حدود چهار ماه ديگر يعني اوايل دي‌ماه سال جاري اعلام مي‌شود.
كمال محامدپور درباره‌ مزايده‌ اپراتور سوم تلفن همراه گفت: خريد اسناد اين مزايده از روز 23 شهريورماه آغاز شد و تا 13 مهرماه ادامه دارد و طبق برنامه زمان‌بندي شركت‌كنندگان تا پنجم آبان‌ماه فرصت دارند كه پيشنهادات خود را در اين زمينه ارايه كنند.
وي ادامه داد: برندگان اين مزايده حداكثر پس از 9 ماه از زماني كه پروانه‌ فعاليت براي آن‌ها صادر مي‌شود، فرصت دارند سيم‌كارت‌هاي خود را ارايه دهند كه با اين روند زمان ارايه سيم‌كارت‌ها تا نيمه‌ اول سال آينده به طول مي‌انجامد.
محامدپور مدت ارايه‌ پروانه اين اپراتور را 15 ساله و قابل تمديد براي دو دوره 5 ساله عنوان کرد و افزود: براي اين که فناوري نسل سوم بتواند در کشور به ضريب نفوذ مناسبي برسد، به مدت دو سال براي آن انحصار زماني ديده شده است.
به گفته‌ معاون وزير ارتباطات، اين اپراتور طبق پيش‌بيني مي‌تواند در شرايط عادي، حدود 17 ميليون مشترک جذب کند که شش ميليون مشترک تلفن و 11 ميليون نيز مشترک سرويس‌هاي ديتا خواهند بود و افزايش و کاهش اين ميزان مشترک به توانايي اپراتور در شرايط رقابتي بستگي دارد.
گفتني است بحث اتصال متقابل شبکه با رعايت شرايط و ضوابط، ممنوعيت از هرگونه عملکرد ضدرقابتي و نگهداري و پشتيباني شبکه بر عهده اپراتور است و مديريت مديريت فني و پشتيباني آن بايد ايراني باشد، همچنين اپراتور سوم تلفن همراه همانند ساير اپراتورها بايد هزينه بلوک‌هاي اختصاص شماره و حق فرکانس را طبق جدول رگولاتوري بپردازد و از جمله تعهدات اپراتور سوم پوشش شهرها و جمعيتي به مدت چهار سال، پوشش جاده‌اي به مدت پنج سال و رعايت حداقل تعهدات کيفيتي است.

اخبار داخلی اقتصادی حذف 3 صفر مهمترین گزینه اصلاح پول ملی

هموطن سلام , سه شنبه 26 شهريور 1387 - ساعت 22:11

حذف 3 صفر مهمترین گزینه اصلاح پول ملی

محمد رضا فرزین گفت: پیشنهاد بانک مرکزی برای اصلاح ارزش پول ملی حذف 3 صفر از واحد پولی بوده که در کار گروه تخصصی طرح تحول اقتصادی نیز تصویب شده است.

سخنگوی کار گروه طرح تحول اقتصادی گفت: حذف 3 صفر از پول رایج کشور جدی ترین گزینه برای اصلاح ارزش پول ملی است.
محمد رضا فرزین امروز در جمع خبرنگاران افزود: پیشنهاد بانک مرکزی برای اصلاح ارزش پول ملی حذف 3 صفر از واحد پولی بوده که در کار گروه تخصصی طرح تحول اقتصادی نیز تصویب شده است.
وی گفت: دیگر گزینه های اصلاح ارزش پول ملی حذف 4 صفر از واحد پولی و تعیین مجدد برابری ارزش ریال با طلا براساس قانون پولی کشور است.
سخنگوی کار گروه طرح تحول اقتصادی در مورد آخرین نتایج مشارکت مردم در تحویل فرم اطلاعات اقتصادی خانوار نیز گفت: 63 میلیون نفر که 90 درصد جمعیت کشور را شامل می شوند فرم اطلاعات اقتصادی خانوار را تکمیل کرده و تحویل داده اند.
وی گفت :17 میلیون و 609 هزار خانوار در این طرح مشارکت دارند.
به گفته فرزین با تطبیق اطلاعات فرم اطلاعات اقتصادی خانوار با پایگاه آمار ثبت احوال مشخص شد که بیش از 99 درصد اطلاعات صحیح بوده و تطبیق اطلاعات فرم ها با دیگر پایگاه های اطلاعاتی نیز در حال انجام است.
سخنگوی کارگروه طرح تحول اقتصادی همچنین از تهیه لایحه اخذ اختیارات قانونی برای هدفمندسازی یارانه ها خبر داد و گفت: این لایحه که بزودی نهایی و به مجلس شورای اسلامی تقدیم می شود با هدف اصلاح قیمت ها و بازتوزیع منابع حاصل از آن تنظیم شده است و انتظار داریم با اجرایی شدن آن علاوه بر بسط عدالت اجتماعی در جامعه ، کاهش مصرف انرژی و افزایش بهره وری انرژی نیز محقق شود.
فرزین تاکید کرد:زمان بندی اجرای هدفمندسازی یارانه ها براساس لایحه مذکور 3 ساله خواهد بود.