مدرسه استاندارد کجاست؟

جام جم آنلاين: بدون شک يکي از عناصر مهم آموزش و يادگيري ، فضاي فيزيکي آموزشکده است ، فضايي که ياد گيرنده و بخصوص کودک نوآموز در آن احساس آرامش و راحتي مي کند.

 مدرسه بدون کلاس درس و ساختمان معنايي ندارد. ضمن آن که هر ساختمان يا محيطي را نمي توان به عنوان مدرسه در نظر گرفت بلکه بايد برخي شرايط را در احداث و انتخاب ساختمان مدرسه در نظر گرفت.

در احداث ساختمان مدرسه بايد دقت کرد که در مجاورت ساختمان هاي بلند، مکان هاي پر سر و صدا مانند کارگاه ها، پايانه ها ، راه آهن و... نباشد. مدرسه بايد نزديک امکانات شهري باشد و رفت و آمد به آن بسادگي صورت گيرد. زميني که براي احداث مدرسه در نظر گرفته مي شود نبايد مرطوب باشد به اين دليل که مي تواند ايجاد آلودگي کند و کودک هم در سني است که بسيار آسيب پذير است و مي تواند اثرات نامطلوبي روي سلامت کودکان داشته باشد. زمين هاي مردابي که خشک شده است مي تواند محل مناسبي براي رشد ميکروب ها و ويروس ها باشد. وسعت مدرسه بايد متناسب با سنين دانش آموزان باشد.

سازمان بين المللي ساختمان مدارس توصيه مي کند که در مدارس ابتدايي بايد حداقل 2 هزار مترمربع زمين به ازاي هر صد نفر دانش آموز به اضافه هزار مترمربع براي هر صد نفر محصل اضافي در نظر گرفته شود، همچنين براي مدارس متوسطه حداقل 4 هزار مترمربع براي هر صد نفر دانش آموز به اضافه هزار مترمربع براي هر صد نفر محصل اضافي در نظر گرفته شود.

در انتخاب مصالح ساختمان هم بايد دقت کرد مصالحي استفاده شود که استاندارد باشد و نکات ايمني در طراحي و ساخت مدرسه رعايت شود تا در مقابل حوادث طبيعي بخصوص زلزله مقاوم باشد.

نکات ايمني مثل راه خروج اضطراري ، وجود امکانات اطفاء حريق ، سيستم زنگ خطر حريق ، نرده هاي کنار پله ها و... بايد در ساخت مدارس رعايت شوند. بهتر است براي مقطع دبستان ساختمان مدرسه بيش از دو طبقه نباشد و بچه هاي کلاس هاي اول و دوم در طبقه اول استقرار پيدا کنند.

ساختمان هاي با طبقات زياد امکان رفت و آمد را براي کودکان مشکل مي کند. لازم است کلاس درس دو در داشته باشد تا بتوان در مواقع اضطراري و بروز خطر کلاس را به موقع تخليه کرد.

کف کلاس و راهروهاي مدرسه نبايد ليز باشد. به عنوان مثال سراميک براي استفاده در کف کلاس ها و راهرو مناسب نيست چون ممکن است سبب حادثه و آسيب رسيدن به کودکان شود. رنگ ديوار کلاس هم بايد رنگ ملايم و آرام و از رنگ هاي سرد باشد و از رنگ هاي تند و زننده مثل قرمز پرهيز شود.

کلاس درس بايد مربعي شکل يا مستطيل شکل با کمي طول بيشتر باشد. کلاس درس نبايد دراز و باريک باشد که رفت وآمد دانش آموزان در آن مشکل باشد. پنجره هاي کلاس درس هم بايد يک متر بالاتر از سطح زمين و تا 20 سانتي متر زير سقف باشد که بتواند حداکثر نور ممکن را به کلاس درس برساند. نکته مهم ديگر آفتابگير بودن اتاق ها است.

بهتر است طراحي کلاس ها به گونه اي باشد که نور از سمت چپ بتابد. پنجره هاي کلاس نبايد به گونه اي باشد که نور مستقيم به چشم شاگردان بتابد، چون هم سبب صدمات جدي به چشم مي شود وهم اين که مانع ديده شدن تابلوي کلاس مي شود.

بهترين تابلو براي کلاس درس ، تابلويي است که بازتاب نور نداشته باشد. وايت برد چون انعکاس نور دارد مناسب و استاندارد نيست و باعث صدمه ديدن چشم مي شود. تابلو بايد در زاويه اي نصب شود که تمام کلاس به آن تسلط داشته باشند. تابلو بايد در ارتفاع مناسب نصب شود به طوري که لبه فوقاني تابلو 50 سانتي متر بالاتر از شانه دانش آموزان ابتدايي و 70 - 80 سانتي متر بالاتر از شانه دانش آموزان دبيرستاني باشد.

در چيدمان و انتخاب صندلي کلاس هم بايد دقت شود. بايد صندلي مناسبي انتخاب شود تا دانش آموز در آن احساس آرامش و راحتي کند. همچنين صندلي بايد متناسب با سن و قد دانش آموزان باشد، بهترين صندلي براي دانش آموزان ، صندلي تک نفره است.

محيط اطراف مدرسه هم بايد داراي چشم انداز مناسب باشد. از لحاظ رواني کودکان از محيط باز لذت مي برند و در محيط بسته احساس خستگي و آزردگي مي کنند. استفاده از سيم خاردار به جاي ديوار مدرسه اثرات نامطلوب رواني روي کودکان مي گذارد. ديوارهاي بلند حياط مدرسه و گاهي همراه با سيم خاردار احساس زنداني بودن به کودک مي دهد و او لحظه شماري مي کند تا زنگ تعطيلي مدرسه به صدا در آيد و او از اين محيط بسته و آزرده رهايي پيدا کند.

زمين بازي يکي از نيازهاي مهم است که بايد در نظر گرفته شود. سرانه زمين بازي 10 متر براي هر دانش آموز توصيه شده است. اين زمين بايد صاف و مسطح باشد و تا حد امکان آن را با آسفالت يا چمن پوشش دهند. فضاي خارج از مدرسه (کوچه ، خيابان ، پارک و...) براي زمين ورزش و بازي مناسب نيست چون ممکن است باعث ايجاد حادثه شود. در زمين بازي مدرسه ابتدايي مي توان وسايلي مانند تاب ، الاکلنگ و سرسره با رعايت نکات ايمني در نظر گرفت.

با توجه به اهميت آلودگي و سرايت بيماري از راه مدفوع و ادرار، مساله بهداشتي کردن و بهداشتي نگه داشتن توالت مدارس از نکات بسيار مهم در بهداشت مدرسه است.

در صورت امکان بهتر است توالت ها در خارج از ساختمان و در حياط مدرسه احداث شوند. توالت داخل ساختمان مدرسه هم ممکن است باعث انتشار بوي تعفن شود و هم سبب بروز آلودگي و بيماري.

براي مدارس پسرانه يک توالت فلاش دار براي هر 55 نفر دانش آموز و در مدارس دخترانه براي هر 45 نفر دانش آموز يک توالت فلاش دار بايد در نظر گرفته شود. حداقل يک دستشويي براي هر 50 نفر دانش آموز بايد ساخته شود که بهتر است در نزديکي توالت ها يا ناهارخوري ساخته شود. دستشويي بايد مجهز به آب گرم ، صابون مايع ، حوله هاي شخصي يا کاغذهاي خشک کن باشد.

براي هر 100 دانش آموز بايد يک شير آب براي نوشيدن و در صورت امکان ليوان هاي يک بار مصرف بهداشتي در کنار شير آب موجود باشد. استفاده از آب سردکن در مدارس ابتدايي مناسب نيست. چون ممکن است آب بسيار سرد براي سلامت کودکان مضر باشد. در بعضي نقاط که مدرسه فاقد لوله کشي آب است يا آب لوله کشي قابل آشاميدن نيست ، از مخازن فلزي و پلاستيکي مثل تانکر يا بشکه هاي مخصوص براي نگهداري آب شرب استفاده مي شود که بايد از بهداشتي بودن اين ظروف و همچنين آب آشاميدني اطمينان حاصل کرد.

اتاق ناهارخوري ، نمازخانه ، سالن سخنراني ، آزمايشگاه ، کتابخانه ، اتاق استراحت معلمان ، اتاق مشاوره و راهنمايي ، اتاق بهداشت و کمک هاي اوليه همراه با کارشناس بهداشت ، اتاق رايانه و سايت اينترنت و اتاق وسايل کمک آموزشي مثل ويدئوپرژکتور، اورهد و... ازجمله نيازهاي يک مدرسه بزرگ و مدرن است.

نکته پاياني اين که به دليل محدوديت ها و کمبود منابع مالي ، کمتر مدرسه اي را مي توان يافت که تمام شرايط يک آموزشگاه استاندارد و امروزي را داشته باشد